ઈરાન યુદ્ધનો આર્થિક આંચકો: ભારત, પાકિસ્તાન કે ચીન… કોને સૌથી વધુ નુકસાન?
આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ (IMF) ના તાજેતરના અહેવાલે વિશ્વના દેશોની ઊંઘ ઉડાવી દીધી છે. ઈરાનમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષે માત્ર મધ્ય પૂર્વ જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વના આર્થિક ગણિતને વેરવિખેર કરી દીધું છે. સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ જવાથી અને તેલના વધતા ભાવને કારણે વૈશ્વિક અર્થતંત્રની રફ્તાર ધીમી પડી ગઈ છે.
IMFની ચેતવણી: વૈશ્વિક વિકાસ દરમાં ઘટાડો
IMF દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા આંકડા મુજબ, ઈરાન યુદ્ધના કારણે વર્ષ 2026 માટે વૈશ્વિક વિકાસ દરનો અંદાજ 3.4% થી ઘટાડીને 3.1% કરી દેવામાં આવ્યો છે. જો સ્થિતિ વધુ વણસશે, તો આ દર ઘટીને 2% સુધી પહોંચી શકે છે અને મોંઘવારીનો દર 6% ના આંકડાને સ્પર્શી શકે છે. મુખ્ય અર્થશાસ્ત્રી પિયરે-ઓલિવિયર ગૌરિંચાસના મતે, આ યુદ્ધ એક એવો આંચકો છે જેણે લોકોની ખરીદશક્તિ ઘટાડી દીધી છે અને મોંઘવારીને આસમાને પહોંચાડી છે.
ચીન અને કેનેડાની સ્થિતિ: સાધારણ નુકસાન
ચીન, જે વિશ્વનું મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ માનવામાં આવે છે, તેને પણ આ યુદ્ધની આંચ લાગી છે. તેલની આયાત મોંઘી થવાને કારણે ચીનના વિકાસ દરમાં 0.1% નો ઘટાડો નોંધાયો છે. ચીન જેવી વિશાળ અર્થતંત્ર માટે આ ઘટાડો નાનો હોઈ શકે છે, પરંતુ તે ભવિષ્યના સંકટનો સંકેત છે. કેનેડાની હાલત પણ કંઈક આવી જ છે, ત્યાં પણ અંદાજિત વિકાસ દરમાં 0.1% નો કાપ મુકવામાં આવ્યો છે.
અમેરિકા અને બ્રિટન પર મંદીનો ખતરો
સૌથી વધુ ચિંતાજનક સ્થિતિ વિકસિત દેશોની છે. અમેરિકામાં પેટ્રોલના વધતા ભાવોએ સામાન્ય જનતાની કમર તોડી નાખી છે, જેના કારણે ત્યાં મંદીનો ખતરો તોળાઈ રહ્યો છે. IMF મુજબ, અમેરિકાનો વિકાસ દર 2026 માં 2.3% રહેશે.
G7 દેશોમાં બ્રિટનને સૌથી મોટો ફટકો પડ્યો છે. બ્રિટનનો વિકાસ દર 0.5% ઘટાડીને માત્ર 0.8% કરી દેવાયો છે. સાઉદી અરેબિયા, જે તેલ પર નિર્ભર છે, તેને પણ યુદ્ધને કારણે સપ્લાયમાં અવરોધ આવતા 1.4% નો મોટો ઘટાડો સહન કરવો પડ્યો છે.
ભારત અને પાકિસ્તાન: આશ્ચર્યજનક રીતે મજબૂત સ્થિતિ
આ આર્થિક સુનામી વચ્ચે ભારત અને પાકિસ્તાન માટે રાહતના સમાચાર છે. રિપોર્ટ મુજબ, દક્ષિણ એશિયાના આ બે પડોશી દેશોની સ્થિતિ અન્ય દેશો કરતા વધુ સારી દેખાઈ રહી છે.
1. ભારતની મજબૂતી
ભારતે પોતાની આર્થિક નીતિઓ અને મજબૂત સ્થાનિક બજારના કારણે આ સંકટનો સામનો સારી રીતે કર્યો છે. IMF એ ભારતના 2026 અને 2027 ના વિકાસ અંદાજમાં 0.1% નો વધારો કર્યો છે.
2025: 7.6% (અંદાજિત)
2026 & 2027: 6.5% રહેવાની શક્યતા
ભારત માટે આ વધારો દર્શાવે છે કે વૈશ્વિક અસ્થિરતા છતાં ભારતની આર્થિક બુનિયાદ મજબૂત છે.
2. પાકિસ્તાન માટે સૌથી મોટો સુધારો
સૌથી વધુ આશ્ચર્ય પાકિસ્તાનના આંકડાઓએ સર્જ્યું છે. લાંબા સમયથી આર્થિક સંકટમાં ફસાયેલા પાકિસ્તાન માટે IMF એ 2026 ના અંદાજમાં 0.4% અને 2027 માં 0.6% નો સુધારો કર્યો છે. પાકિસ્તાનનો વિકાસ દર 2026 માં 3.6% રહેવાની આશા છે, જે તેના અગાઉના પ્રદર્શન કરતા ઘણો સારો છે.
સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ: અર્થતંત્રની ગૂંગળામણનું કેન્દ્ર
યુદ્ધના કારણે સૌથી મોટી સમસ્યા ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’માં સર્જાઈ છે. આ સમુદ્રી માર્ગ દુનિયાના તેલ વેપાર માટે જીવનરેખા સમાન છે. અહીં અવરોધ ઉભો થવાને કારણે કાચા તેલની સપ્લાય ખોરવાઈ છે અને ભાવ વર્ષોની ઊંચી સપાટીએ પહોંચ્યા છે. આનાથી પરિવહન ખર્ચ વધ્યો છે અને પરિણામે દરેક જીવનજરૂરી વસ્તુઓ મોંઘી થઈ છે.
