વડાપ્રધાન મોદીનું પ્રેરણાદાયી સંબોધન: “અવકાશ વૈજ્ઞાનિકોનું સમર્પણ દેશને સતત ગૌરવ અપાવી રહ્યું છે”
ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંગઠન (ISRO) એ વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રમાં વધુ એક સુવર્ણ સિદ્ધિ હાંસલ કરીને દેશનું મસ્તક ગર્વથી ઊંચું કર્યું છે. ઇસરો દ્વારા આંધ્રપ્રદેશના શ્રીહરિકોટા સ્થિત સતીશ ધવન સ્પેસ સેન્ટર પરથી શુક્રવારે રાત્રે પોતાના અદ્યતન ‘GSLV-F18/NVS-03’ મિશનનું સફળતાપૂર્વક પ્રક્ષેપણ કરવામાં આવ્યું છે.
આ ઐતિહાસિક સફળતા બદલ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ઇસરોના તમામ વૈજ્ઞાનિકો, એન્જિનિયરો અને ટેકનિકલ ટીમને હૃદયપૂર્વક અભિનંદન પાઠવ્યા છે. વડાપ્રધાને આ સફળતાને ભારતની અવકાશ ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભરતા તરફનું એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને પ્રોત્સાહક પગલું ગણાવ્યું છે.
આત્મનિર્ભર ભારત અને NavIC સિસ્ટમનું ગણિત
પોતાના સત્તાવાર સંદેશમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ જણાવ્યું હતું કે, “NVS-03 ઉપગ્રહને સફળતાપૂર્વક તેની ભ્રમણકક્ષામાં સ્થાપિત કરવા બદલ ISRO ના આપણા તમામ વૈજ્ઞાનિકો અને એન્જિનિયરોને ખૂબ ખૂબ અભિનંદન. આ વિશેષ મિશન આપણી સ્વદેશી નેવિગેશન સિસ્ટમ ‘NavIC’ (ભારતીય નક્ષત્ર સાથે નેવિગેશન) ને વધુ મજબૂત અને અત્યાધુનિક બનાવવા તરફનું એક નિર્ણાયક કદમ છે.”
વડાપ્રધાને વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે ઉન્નત ક્ષમતાઓથી સજ્જ NVS-03 ઉપગ્રહ દેશને મહત્વપૂર્ણ અવકાશ ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રમાં આત્મનિર્ભર બનાવશે અને સામાન્ય નાગરિકોથી લઈને લશ્કરી સેવાઓ સુધીના લોકોને અત્યંત સચોટ અને લાભદાયક નેવિગેશન સેવાઓ પૂરી પાડશે. ભારતીય સ્પેસ સાયન્ટિસ્ટોનું અનન્ય સમર્પણ અને ચાતુર્ય દેશને સતત આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ગૌરવ અપાવી રહ્યું છે.
Congratulations to our scientists and engineers at ISRO on the successful launch of GSLV-F18 carrying NVS-03.
This mission marks an important step in strengthening NavIC, our indigenous satellite navigation system. Equipped with enhanced capabilities, NVS-03 will further our pursuit of self-reliance in critical technologies and support navigation services that benefit our people.
The dedication and ingenuity of our space scientists continue to make our nation proud.
@isro
— Narendra Modi (@narendramodi) October 31, 2026
શું છે NavIC અને NVS-03 ની તાકાત?
‘ભારતીય નક્ષત્ર સાથે નેવિગેશન’ (NavIC) એ ભારતની પોતાની સંપૂર્ણ સ્વતંત્ર અને પ્રાદેશિક નેવિગેશન સેટેલાઇટ સિસ્ટમ છે. આ સિસ્ટમ ભારતની મુખ્ય ભૂમિ તેમજ તેની સરહદોથી આશરે ૧૫૦૦ કિલોમીટર બહાર સુધીના વિશાળ ક્ષેત્રમાં તમામ વપરાશકર્તાઓને અત્યંત ચોક્કસ સ્થિતિ (Positioning), વેગ (Velocity) અને ચોક્કસ સમય (Timing) ની સેવાઓ પૂરી પાડવા માટે ખાસ ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે.
NVS-03 ઉપગ્રહનું મુખ્ય કાર્ય ભારતીય નક્ષત્ર (Satellites Constellation) ને વધુ મજબૂત બનાવવાનું અને દેશભરમાં નેવિગેશન સેવાઓની નિરંતર સાતત્યતા સુનિશ્ચિત કરવાનું છે. આ નવો ઉપગ્રહ સ્વદેશી વિકસાવવામાં આવેલી પરમાણુ ઘડિયાળ (Atomic Clock) અને આયાતી પરમાણુ ઘડિયાળ બંને વિશિષ્ટ તકનીકોથી સજ્જ છે, જે સમયના ચોક્કસ ગણિત માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
L1 સિગ્નલ અને NVS સીરીઝનો ઇતિહાસ
આ મિશનનું સૌથી ખાસ પાસું એ છે કે તેમાં હાલમાં કાર્યરત L5 અને S નેવિગેશન સિગ્નલોની સાથે સાથે નવા L1 નેવિગેશન સિગ્નલનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. આ L1 સિગ્નલના ઉમેરાથી સિસ્ટમની નેવિગેશન અને લોકેશન ટ્રેકિંગ ક્ષમતાઓમાં ગુણાત્મક વધારો થશે અને સામાન્ય સ્માર્ટફોન વપરાશકર્તાઓ માટે પણ સ્થાનિક લોકેશન સેવાઓ વધુ ઝડપી બનશે.
ઉલ્લેખનીય છે કે આ શ્રેણીનો પ્રથમ ઉપગ્રહ NVS-01, ૨૯ મે ૨૦૨૩ ના રોજ GSLV-F12 મિશન હેઠળ સફળતાપૂર્વક લોન્ચ કરવામાં આવ્યો હતો. તે પ્રથમ વખત હતું જ્યારે કોઈ ભારતીય નેવિગેશન સેટેલાઇટ પર ભારતની પોતાની સ્વદેશી અણુ ઘડિયાળ મોકલવામાં આવી હતી. હવે NVS-03 એ આ જ સીરીઝનો ત્રીજો ક્રાંતિકારી ઉપગ્રહ છે, જેણે આકાશમાં ભારતની હાજરી અને કનેક્ટિવિટીને અનેકગણી મજબૂત બનાવી દીધી છે.
