કંપની તમારી ફરિયાદ સાંભળતી નથી? ગ્રાહક તરીકે તમારી પાસે છે આ 5 મોટા અધિકાર, જાણો ફરિયાદ ક્યાં અને કેવી રીતે કરવી
આજના સમયમાં ઓનલાઈન શોપિંગનો ક્રેઝ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. લોકો મોબાઈલ, ટીવી, ફર્નિચરથી લઈને રોજિંદી જરૂરિયાતની વસ્તુઓ પણ ઘરે બેઠા મંગાવે છે. પરંતુ ઘણીવાર એવું બને છે કે ઓર્ડર કરેલી વસ્તુ ખરાબ નીકળે, તૂટેલી હાલતમાં પહોંચે અથવા કંપની વચન મુજબ સેવા ન આપે. આવી સ્થિતિમાં ગ્રાહક કંપનીના કસ્ટમર કેરનો સંપર્ક કરે છે, પરંતુ વારંવાર ફરિયાદ કરવા છતાં યોગ્ય જવાબ મળતો નથી. ઘણી કંપનીઓ તો ગ્રાહકોને ચેટબોટ અને ઓટોમેટિક મેસેજમાં જ અટવાવી રાખે છે.
પરંતુ શું તમને ખબર છે કે આવી સ્થિતિમાં ગ્રાહક પાસે કાયદાકીય અધિકારો પણ છે? ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમ, 2019 હેઠળ ગ્રાહકોને અનેક પ્રકારની સુરક્ષા આપવામાં આવી છે. કંપની તમારી ફરિયાદને અવગણે તો પણ તમારી પાસે કાયદાકીય રીતે ન્યાય મેળવવાના વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે.
1. પોતાના શહેરમાંથી પણ ફરિયાદ કરી શકો છો
ગ્રાહકો માટે સૌથી મોટી રાહત એ છે કે હવે ફરિયાદ કરવા માટે કંપની કે વેચનારના શહેરમાં જવાની જરૂર નથી. ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમ, 2019 હેઠળ ગ્રાહક પોતાના રહેઠાણ અથવા કામકાજના સ્થળેથી પણ યોગ્ય ગ્રાહક આયોગમાં ફરિયાદ નોંધાવી શકે છે.
ઉદાહરણ તરીકે, તમે સુરતમાં રહો છો અને કોઈ કંપનીએ દિલ્હીમાં આવેલી ઓફિસમાંથી તમને ખામીયુક્ત પ્રોડક્ટ મોકલી છે, તો પણ તમે તમારા અધિકારક્ષેત્ર મુજબ સુરતમાંથી ફરિયાદ કરી શકો છો.
2. ગ્રાહક ફરિયાદ માટે ત્રણ સ્તરની વ્યવસ્થા
ગ્રાહકોની સમસ્યાઓના ઉકેલ માટે દેશમાં ત્રણ સ્તરની ગ્રાહક આયોગ વ્યવસ્થા છે.
- જિલ્લા ગ્રાહક આયોગ: 50 લાખ રૂપિયા સુધીની કિંમતની વસ્તુ અથવા સેવા માટે ચૂકવેલી રકમ સંબંધિત દાવા.
- રાજ્ય ગ્રાહક આયોગ: 50 લાખથી વધુ અને 2 કરોડ રૂપિયા સુધીના દાવા.
- રાષ્ટ્રીય ગ્રાહક આયોગ: 2 કરોડ રૂપિયાથી વધુના દાવા.
આ મર્યાદા વસ્તુ અથવા સેવા માટે ચૂકવેલી કિંમતના આધારે નક્કી થાય છે, માગવામાં આવેલા વળતરના આધારે નહીં.
3. કંપની સામે CCPAમાં પણ ફરિયાદ કરી શકાય છે
ગ્રાહક સુરક્ષા કાયદા હેઠળ સેન્ટ્રલ કન્ઝ્યુમર પ્રોટેક્શન ઓથોરિટી (CCPA)ની રચના કરવામાં આવી છે. આ સંસ્થા ગ્રાહકોના સામૂહિક હિતોનું રક્ષણ કરે છે.
જો કોઈ કંપની ખોટી જાહેરાતો કરે, ગ્રાહકોને ગેરમાર્ગે દોરે અથવા અન્યાયી વેપાર પદ્ધતિ અપનાવે તો CCPA તેની સામે કાર્યવાહી કરી શકે છે. જરૂર પડ્યે ખામીયુક્ત પ્રોડક્ટ પાછી મંગાવવાનો આદેશ અને નિયમો અનુસાર દંડ પણ ફટકારી શકે છે.
4. ખરાબ પ્રોડક્ટથી નુકસાન થાય તો વળતર માગી શકાય
જો કોઈ વસ્તુમાં ઉત્પાદનની ખામી હોય, ડિઝાઇન યોગ્ય ન હોય અથવા જરૂરી સુરક્ષા સૂચનાઓ આપવામાં ન આવી હોય અને તેના કારણે ગ્રાહકને નુકસાન થાય, તો પ્રોડક્ટ લાયબિલિટી હેઠળ જવાબદાર ઉત્પાદક, વેચનાર અથવા સેવા પ્રદાતા સામે કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
આવા કિસ્સામાં ગ્રાહક રિફંડ, પ્રોડક્ટ બદલવા ઉપરાંત યોગ્ય વળતરની પણ માગણી કરી શકે છે.
5. ઓનલાઈન ફરિયાદ કરવાની પણ સુવિધા
ગ્રાહક પોતાની ફરિયાદ માટે National Consumer Helplineનો સંપર્ક કરી શકે છે. આ માટે 1915 નંબર પર ફોન કરી શકાય છે અથવા https://consumerhelpline.gov.in વેબસાઇટ મારફતે ફરિયાદ નોંધાવી શકાય છે.
જો ત્યાંથી પણ યોગ્ય ઉકેલ ન મળે તો ગ્રાહક ઈ-જાગૃતિ પોર્ટલ (e-Jagriti) મારફતે યોગ્ય ગ્રાહક આયોગમાં ફરિયાદ દાખલ કરવાની પ્રક્રિયા આગળ વધારી શકે છે.
ફરિયાદ કરતી વખતે આ પુરાવા સાચવી રાખો
- ખરીદીનું બિલ અને પેમેન્ટની રસીદ.
- ઓર્ડર નંબર અને ડિલિવરીની વિગતો.
- ખામીયુક્ત વસ્તુના ફોટા અને વીડિયો.
- કંપની સાથે થયેલી ઈમેઇલ અને ચેટ.
- કસ્ટમર કેર ફરિયાદનો નંબર.
