ધોરણ 10માં હવે 3 ભાષાઓ ફરજિયાત! CBSEએ બદલ્યા અભ્યાસના નિયમો
સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ સેકેન્ડરી એજ્યુકેશન (CBSE) દ્વારા વર્ષ ૨૦૨૮માં યોજાનારી ધોરણ ૧૦ની બોર્ડ પરીક્ષા માટે નિયમોમાં મોટા ફેરફારોની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. શિક્ષણને વધુ વ્યવહારુ (Practical) અને રોજગારલક્ષી બનાવવા માટે બોર્ડે એક નવી અભ્યાસ યોજના (Study Scheme) તૈયાર કરી છે. નવા નિયમો હેઠળ હવે વિદ્યાર્થીઓએ માત્ર પુસ્તકીય જ્ઞાન પૂરતું મર્યાદિત રહેવું પડશે નહીં, પરંતુ તેમને સ્કીલ બેઝ્ડ એજ્યુકેશન સાથે પણ જોડવામાં આવશે. ચાલો જાણીએ કે CBSE ના આ નવા નિયમોમાં કયા-કયા ખાસ ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે.
૧૦મી બોર્ડ પરીક્ષામાં પાંચ વિષય અને એક સ્કીલ સબ્જેક્ટ
CBSEની નવી યોજના મુજબ, વર્ષ ૨૦૨૮માં ધોરણ ૧૦ની બોર્ડ પરીક્ષા આપનાર વિદ્યાર્થીઓએ પાંચ અનિવાર્ય વિષયોનો અભ્યાસ કરવો પડશે. આ સાથે જ વિદ્યાર્થીઓ પાસે એક વધારાનો સ્કીલ સબ્જેક્ટ (Skill Subject) પસંદ કરવાનો વિકલ્પ પણ રહેશે.
બોર્ડનું માનવું છે કે આ સ્કીલ પેપર વિદ્યાર્થીઓને પુસ્તકીય અભ્યાસની સાથે-સાથે પ્રેક્ટિકલ અને પ્રોફેશનલ સ્કીલ્સ શીખવાની ઉત્તમ તક પૂરી પાડશે. સૌથી સારી વાત એ છે કે આ સ્કીલ સબ્જેક્ટના ગુણ (Marks) વિદ્યાર્થીઓ માટે એક મોટા સેફ્ટી નેટ તરીકે કામ કરશે. જો કોઈ વિદ્યાર્થી મેથ્સ, સાયન્સ કે સોશિયલ સાયન્સ જેવા મુખ્ય વિષયોમાં નાપાસ થાય છે, તો આ સ્કીલ વિષયના માર્ક્સ તેના રિઝલ્ટ અને ટકાવારી સુધારવામાં મદદ કરી શકે છે. જો કે, તેનો લાભ બોર્ડ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવેલા નિયમો અને ક્રાઇટેરિયાના આધારે જ મળશે.
વોકેશનલ એજ્યુકેશન અને એસેસમેન્ટના બે વિકલ્પો
CBSEના ડિરેક્ટર (એકેડમિક્સ) પ્રજ્ઞા એમ. સિંહના જણાવ્યા અનુસાર, ૨૦૨૮માં ધોરણ ૧૦ની પરીક્ષા આપનાર વિદ્યાર્થીઓ માટે વોકેશનલ એજ્યુકેશન અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બનાવવામાં આવ્યું છે. આ માટે વિદ્યાર્થીઓ સ્કીલ ડેવલપમેન્ટ સાથે જોડાયેલો કોઈ પણ વિષય અથવા બોર્ડના ૨૨ નિર્ધારિત સ્કીલ સબ્જેક્ટ્સમાંથી કોઈપણ એકની પસંદગી કરી શકે છે.
વિદ્યાર્થીઓના મૂલ્યાંકન (Assessment) માટે બોર્ડે બે વિકલ્પો આપ્યા છે:
વિદ્યાર્થીઓ ઈચ્છે તો શાળા સ્તરે જ ઇન્ટરનલ એસેસમેન્ટ પૂરું કરી શકે છે.
અથવા તો તેઓ બોર્ડ પરીક્ષામાં સામેલ થઈને રાષ્ટ્રીય સ્તરે માન્યતા પ્રાપ્ત સ્કીલ સર્ટિફિકેટ મેળવી શકે છે.
ધોરણ ૯ અને ૧૦માં ત્રણ ભાષાઓનો અભ્યાસ
બોર્ડે ધોરણ ૯ અને ૧૦ના વિદ્યાર્થીઓ માટે ‘થ્રી લેંગ્વેજ પોલિસી’ (Three Language Policy) પણ અનિવાર્ય કરી દીધી છે. આ અંતર્ગત હવે વિદ્યાર્થીઓએ કુલ ત્રણ ભાષાઓનો અભ્યાસ કરવો પડશે, જેમાં ઓછીમાં ઓછી બે ભાષાઓ ભારતીય ભાષાઓ (Indian Languages) હોવી ફરજિયાત છે. આ મોટા ફેરફારથી દેશભરના બંને ધોરણોના લગભગ ૫૦ લાખ વિદ્યાર્થીઓ પ્રભાવિત થશે. જો કે, હાલમાં જે વિદ્યાર્થીઓ ધોરણ ૧૦માં અભ્યાસ કરી રહ્યા છે, તેમને આ વર્ષે ત્રીજી ભાષાની પરીક્ષા આપવાની કોઈ આવશ્યકતા રહેશે નહીં.
કયા વિદ્યાર્થીઓ પર લાગુ થશે આ નવા નિયમો?
વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓના મનમાં આ પ્રશ્ન જરૂર આવતો હશે કે આ નવું પરિવર્તન કયા સત્ર (Session) ના બાળકો પર લાગુ થશે? તો તમને જણાવી દઈએ કે CBSE ના આ નવા નિયમો શૈક્ષણિક સત્ર ૨૦૨૬-૨૭માં ધોરણ ૯માં પ્રવેશ મેળવનાર વિદ્યાર્થીઓ પર લાગુ થશે. એટલે કે જે વિદ્યાર્થીઓ વર્ષ ૨૦૨૮માં ધોરણ ૧૦ની બોર્ડ પરીક્ષામાં બેસશે, તેમણે આ નિયમોનું પાલન કરવાનું રહેશે. હાલમાં જે વિદ્યાર્થીઓ ધોરણ ૧૦માં અભ્યાસ કરી રહ્યા છે, તેઓ જૂના પેટર્ન મુજબ જ પરીક્ષા આપશે.
બોર્ડે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ નવી સ્ટડી સ્કીમમાં ઇન્ટરડિસિપ્લિનરી એરિયા, કમ્પ્યુટેશનલ થિંકિંગ (CT) અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના મોડ્યુલ્સ સામેલ નહીં હોય. કુલ મળીને, આ નવી વ્યવસ્થાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વિદ્યાર્થીઓને રટ્ટા મારવાની શિક્ષણ પદ્ધતિથી દૂર કરીને તેમને ભવિષ્ય માટે કુશળ અને સક્ષમ બનાવવાનો છે.
