IDBI બેંકના કર્મચારીઓને રાહુલ ગાંધીનો મોટો ટેકો: કેનેડાની કંપનીને બહુમતી હિસ્સો વેચવાના નિર્ણય સામે ઉગ્ર વિરોધ
દેશના બેંકિંગ ક્ષેત્રમાં હાલમાં એક મોટો નીતિગત અને રાજકીય વિવાદ ઊભો થયો છે. લોકસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધી દ્વારા IDBI બેંકના અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓના સંયુક્ત મંચને ખુલ્લું સમર્થન જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા IDBI બેંકમાં રહેલો બહુમતી હિસ્સો કેનેડાની ફેરફેક્સ ફાઇનાન્શિયલ હોલ્ડિંગ્સ (Fairfax Financial Holdings) ને વેચવાના પ્રસ્તાવિત નિર્ણય સામે કર્મચારીઓમાં ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે. કોંગ્રેસના નેતાઓએ આ સમગ્ર પ્રક્રિયા સામે સવાલો ઉઠાવતા સરકાર પર નિશાન સાધ્યું છે અને જાહેરાત કરી છે કે તેઓ બેંકના કર્મચારીઓ અને અધિકારીઓની સાથે મજબૂતીથી ઊભા છે.
રાહુલ ગાંધીના પ્રહારો અને કોંગ્રેસનો દ્રષ્ટિકોણ
લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘એક્સ’ (X) પર આક્રમક ટિપ્પણી કરતા જણાવ્યું હતું કે દેશના ઔદ્યોગિક વિકાસ અને આર્થિક પાયાને મજબૂત બનાવવા માટે કોંગ્રેસના શાસનકાળ દરમિયાન IDBI (ઇન્ડસ્ટ્રિયલ ડેવલપમેન્ટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા) ની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે વર્તમાન સરકારના કાર્યકાળમાં પહેલા મનપસંદ બોલીઓની સમીક્ષા કરવામાં આવે છે અને પછી કિંમતો નક્કી કરવામાં આવે છે. કોંગ્રેસ સરકારોએ દેશમાં મજબૂત જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોનું નિર્માણ કર્યું હતું, જ્યારે વર્તમાન શાસનમાં આ રાષ્ટ્રીય સંપત્તિઓને વેચી દેવામાં આવી રહી છે. રાહુલ ગાંધીના આ સમર્થન બાદ બેંક કર્મચારીઓનું આંદોલન વધુ વેગવંતુ બન્યું છે.
સંપત્તિનું ઓછું મૂલ્યાંકન અને પારદર્શિતાની માંગ
તાજેતરમાં દિલ્હી ખાતે આયોજિત IDBI ખાનગીકરણ પરની રાષ્ટ્રીય પરિષદમાં સંયુક્ત ફોરમના કન્વીનર દેવીદાસ તુલજાપુરકરે ગંભીર ચિંતાઓ વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે બજારની વર્તમાન અસ્થિરતા વચ્ચે આ પ્રકારનો મોટો નિર્ણય ઉતાવળમાં લેવામાં આવી રહ્યો છે, જેના માટે અત્યંત સાવધાની, પારદર્શક મૂલ્યાંકન અને વ્યાપક જાહેર ચર્ચા થવી અનિવાર્ય છે. યુનિયનની મુખ્ય ચિંતા એ છે કે આ પ્રસ્તાવિત સોદાને કારણે બેંકની અંતર્ગત સંપત્તિઓ, સંસ્થાકીય ક્ષમતાઓ, લાંબા ગાળાના ગ્રાહક સંબંધો, ભાવિ કમાણી અને બેંકનું વ્યૂહાત્મક મહત્વ ઓછું આંકી શકાય છે.

સરકાર દ્વારા ગત ૧૪ ઑક્ટોબરના રોજ બેંકનો ૬૦.૭૨ ટકા હિસ્સો ફેરફેક્સને આશરે ₹૫૩,૦૦૦ કરોડમાં વેચવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આમાં કેન્દ્ર સરકારનો ૩૦.૪૮ ટકા હિસ્સો (આશરે ₹૨૬,૬૨૦ કરોડ) અને ભારતીય જીવન વીમા નિગમ (LIC) નો ૩૦.૨૪ ટકા હિસ્સો (આશરે ₹૨૬,૪૪૦ કરોડ) સામેલ છે. આરબીઆઈ (RBI) ની નિયમનકારી મંજૂરી મળ્યા બાદ આ સોદો ચાલુ નાણાકીય વર્ષના અંત સુધીમાં પૂર્ણ થવાની અપેક્ષા છે. આ સંદર્ભે યુનિયને માંગ કરી છે કે સરકારે મૂલ્યાંકન પદ્ધતિ, તેનો આધાર, સ્થાવર મિલકતોનું મૂલ્યાંકન અને વેચાણ કિંમત સ્વીકારવા પાછળના કારણો સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવા જોઈએ જેથી જનતાને વિશ્વાસ બેસે કે રાષ્ટ્રીય સંપત્તિઓ સસ્તી કિંમતે નથી વેચાઈ રહી.

કર્મચારીઓની સુરક્ષા અને સંસદીય વચનોનો મુદ્દો
IDBI બેંકમાં હાલમાં કુલ ૧૯,૧૦૮ કર્મચારીઓ કાર્યરત છે. આ કર્મચારીઓમાં અનુસૂચિત જાતિ (SC), અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) અને અન્ય પછાત વર્ગ (OBC) ના આશરે ૯,૫૦૦ કર્મચારીઓ, ૬,૯૧૧ મહિલા કર્મચારીઓ તેમજ ૮૮૪ દિવ્યાંગ કર્મચારીઓનો સમાવેશ થાય છે. હાલમાં સરકાર અને એલઆઈસી (LIC) આ બેંકમાં અનુક્રમે ૪૫.૪૮ ટકા અને ૪૯.૨૪ ટકા હિસ્સો ધરાવે છે.
સંયુક્ત ફોરમે એ પણ યાદ અપાવ્યું કે જ્યારે ભૂતકાળમાં IDBI ને બેંકિંગ કંપનીમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવી હતી, ત્યારે સંસદમાં તત્કાલીન નાણામંત્રી જસવંત સિંહે દેશને ખાતરી આપી હતી કે સરકાર બેંકમાં હંમેશાં ઓછામાં ઓછો ૫૧ ટકા હિસ્સો જાળવી રાખશે. યુનિયને માંગ કરી છે કે સરકારે સ્પષ્ટ કરવું જોઈએ કે વર્તમાન ખાનગીકરણનો નિર્ણય તે સંસદીય ખાતરી સાથે કેવી રીતે સુસંગત છે. સાથે જ, ખાનગીકરણથી અનામતની નીતિઓ, વંચિત સમુદાયો માટેની તકો, રોજગારની સુરક્ષા, નાણાકીય સમાવેશ અને વૃદ્ધિલક્ષી ક્રેડિટ સિસ્ટમને કોઈપણ પ્રકારે નુકસાન ન થવું જોઈએ તેવી કડક માંગ કરવામાં આવી છે.
