અમેરિકામાં 30 એકર જમીન ખાલી કરવાનો આદેશ, ગાંધી પરિવાર સાથે જોડાયેલો છે મામલો
મહાત્મા ગાંધીના પરિવાર સાથે જોડાયેલા એક મોટા અને મહત્વપૂર્ણ કેસમાં અમેરિકાની અદાલતે ઐતિહાસિક ચુકાદો આપ્યો છે. અમેરિકાની એક કોર્ટે મહાત્મા ગાંધીના પૌત્ર સ્વર્ગસ્થ કાનુ ગાંધી અને તેમના પત્ની શિવા ગાંધીના પક્ષમાં નિર્ણય આપતા વર્જિનિયા સ્થિત ૩૦ એકર જમીન પર ગેરકાયદેસર કબજો જમાવનારા ગ્રેગરી બ્લેકને તુરંત જમીન ખાલી કરવાનો સખત આદેશ આપ્યો છે. આ જીત સુરતના રહેવાસી પરિમલ દેસાઈની લગભગ ૨૦ મહિના ચાલેલી લાંબી કાનૂની લડાઈ બાદ મળી છે, જેમણે આ કેસમાં મક્કમતાથી પેરવી કરી હતી. ચાલો જાણીએ શું છે આ સમગ્ર જમીન વિવાદની કહાની.
શું છે સમગ્ર જમીન વિવાદ?
આ સમગ્ર મામલો અમેરિકાના વર્જિનિયા રાજ્યના વોરેન કાઉન્ટીમાં આવેલી શેનાન્ડોઆ નેશનલ પાર્ક સાથે જોડાયેલી લગભગ ૩૦ એકર કિંમતી જમીન સાથે સંબંધિત છે. આ પ્રોપર્ટીને મહાત્મા ગાંધીના પૌત્ર કાનુ ગાંધી અને તેમના પત્ની શિવા ગાંધીએ વર્ષ ૧૯૮૭માં ખરીદી હતી.
પોતાના જીવનના અંતિમ વર્ષોમાં આ દંપતી ભારત પાછું ફરી ગયું હતું. ગુજરાતમાં પોતાના અંતિમ દિવસો દરમિયાન તેમણે એક ચેરિટેબલ ટ્રસ્ટની સ્થાપના કરી અને પોતાની તમામ સંપત્તિ તે ટ્રસ્ટના નામે કરી દીધી. હાલમાં સુરતના પરિમલ દેસાઈ આ ચેરિટેબલ ટ્રસ્ટના મેનેજિંગ ટ્રસ્ટી તરીકે પૂરી જવાબદારી સંભાળી રહ્યા છે.
ગ્રેગરી બ્લેકે કેવી રીતે દાવો કર્યો હતો?
આ સમગ્ર વિવાદની શરૂઆત ત્યારે થઈ જ્યારે અમેરિકન નાગરિક ગ્રેગરી બ્લેકે ટ્રસ્ટને નોટિસ મોકલી. ટાઈમ્સ ઓફ ઈન્ડિયા (TOI) સાથે વાતચીત કરતા પરિમલ દેસાઈએ જણાવ્યું કે ગ્રેગરી બ્લેકે વર્જિનિયાના ‘એડવર્સ પઝેશન’ (Adverse Possession) કાયદાનો હવાલો આપીને જમીન પર પોતાનો માલિકી હક્ક બતાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.
આ કાયદાના નિયમ મુજબ, જો કોઈ વ્યક્તિ કોઈ જમીન પર નિશ્ચિત સમય (ત્યાં ૧૫ વર્ષ) સુધી સતત કબજો રાખે છે અને કેટલીક શરતો પૂરી કરે છે, તો તે તેનો કાયદેસરનો માલિક બની શકે છે. જો કે, કોર્ટમાં સુનાવણી દરમિયાન ગ્રેગરી બ્લેક જમીન પર પોતાના વાસ્તવિક અને કાયદેસરના કબજાની શરતો સાબિત કરવામાં સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ રહ્યો, જેના પછી અમેરિકન અદાલતે જમીન ખાલી કરવાનો કડક આદેશ આપ્યો.
ક્યારે ભારત પરત ફર્યા હતા કાનુ ગાંધી અને શિવા ગાંધી?
કાનુ ગાંધી અને તેમના પત્ની શિવા ગાંધી વર્ષ ૨૦૧૩માં અમેરિકા છોડીને કાયમ માટે ભારત પરત આવી ગયા હતા. તેમણે પોતાના જીવનના અંતિમ વર્ષો ગુજરાતમાં જ વિતાવ્યા. નવેમ્બર ૨૦૧૬માં સુરતમાં જ કાનુ ગાંધીનું અવસાન થયું હતું.
તેમની વસિયતના નિયમો અનુસાર, તેમની તમામ સંપત્તિ તેમના પત્ની શિવા ગાંધીના નામે થઈ ગઈ. ત્યારબાદ વર્ષ ૨૦૧૮માં શિવા ગાંધીએ ‘ધી ડો. શિવા એન્ડ કાનુ રામદાસ મોહનદાસ ગાંધી ચેરિટેબલ ટ્રસ્ટ’ ની સ્થાપના કરી અને પોતાની વસિયત કાયદેસર રીતે રજીસ્ટર કરાવી. વર્ષ ૨૦૨૦માં તેમના નિધન બાદ વસિયતના નિયમો લાગુ કરવામાં આવ્યા અને પરિમલ દેસાઈએ મેનેજિંગ ટ્રસ્ટી તરીકે આ સંપત્તિનો કાર્યભાર સંભાળી લીધો.
પરિમલ દેસાઈની લાંબી કાનૂની લડાઈ
મેનેજિંગ ટ્રસ્ટી પરિમલ દેસાઈએ જણાવ્યું કે જ્યારે તેમને આ વિદેશી સંપત્તિ વિશે ખબર પડી, ત્યારે તેઓ વર્ષ ૨૦૨૪માં પોતે અમેરિકાના વર્જિનિયા ગયા. ત્યાં તેમણે પોતાના ખર્ચે આશરે ૪,૫૦૦ ડોલર ખર્ચીને આખી જમીનનો સત્તાવાર સર્વે કરાવ્યો.
દેસાઈનું કહેવું હતું કે જો ટ્રસ્ટે મહાત્મા ગાંધીની સ્મૃતિ સાથે જોડાયેલી આ મૂલ્યવાન જમીન સાથે આગળ કોઈ પણ સામાજિક કે રચનાત્મક કાર્ય કરવું હોય, તો તેના પર કાયદેસરનો અને વાસ્તવિક કબજો હોવો સૌથી જરૂરી હતો. આ જ હેતુ સાથે તેમણે અમેરિકામાં વકીલોની મદદ લીધી અને લગભગ ૨૦ મહિના સુધી ચાલેલા કડક કાનૂની સંઘર્ષ બાદ આખરે કોર્ટે ટ્રસ્ટના પક્ષમાં ચુકાદો આપ્યો. મહાત્મા ગાંધીના પરિવારની આ જમીન પરથી ગેરકાયદેસર કબજો હટવાના આદેશથી તેમના પ્રશંસકો અને ટ્રસ્ટ સાથે જોડાયેલા લોકોમાં રાહતની લાગણી છે.
