ઓવરસ્પીડિંગ ચલણ અંગે કેન્દ્રીય મંત્રીનો મોટો નિર્ણય: ૧૨૦ ની સ્પીડ લિમિટ વાળા એક્સપ્રેસ વે પર ૧૪૪ કિમી સુધી દંડમાંથી મુક્તિ
દેશના અતિઝડપી એક્સપ્રેસ વે પર મુસાફરી કરતા કરોડો વાહનચાલકો અને ડ્રાઇવરો માટે કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રી નીતિન ગડકરીએ એક અત્યંત રાહત આપનારા સમાચાર આપ્યા છે. એક્સપ્રેસ વે પર નિયત સ્પીડ લિમિટથી સહેજ વધુ ઝડપ થવા પર ઓટોમેટિક કેમેરા દ્વારા ઇશ્યૂ થતા દંડથી પરેશાન વાહનચાલકોને હવે મોટી રાહત મળશે. કેન્દ્રીય મંત્રીએ સ્પષ્ટ નિર્દેશ આપ્યા છે કે એક્સપ્રેસ વે પર ગતિ મર્યાદા કરતા ૨૦ ટકા સુધી વધુ ઝડપે વાહન ચલાવનારાઓ સામે તાત્કાલિક સ્પીડિંગ ચલણ જારી ન કરવામાં આવે.
આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે દેશભરમાં એક્સપ્રેસ વે અને નેશનલ હાઇવે પર ઓવરસ્પીડિંગના નામે મળતી ચલણ નોટિસો અંગે વાહનચાલકોમાં વ્યાપક અસંતોષ અને ચિંતા જોવા મળી રહી હતી. મંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે કાયદાનો મૂળ હેતુ મુસાફરોની સુરક્ષાનો છે, પરંતુ બિનજરૂરી અને નજીવી બાબતોમાં ચલણ ફાડીને લોકોને હેરાન કરવાનો નથી.
૨૦% માર્જિનનો અર્થ: ૧૪૪ કિમીની ઝડપ સુધી ચલણ નહીં
ભારતીય ઉદ્યોગ સંઘ (CII) દ્વારા આયોજિત એક વિશેષ કાર્યક્રમમાં ભારતના હાઇવેના ભવિષ્ય અને માળખાકીય વિકાસ પર બોલતા નીતિન ગડકરીએ આ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયની જાહેરાત કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે દિલ્હી-મુંબઈ એક્સપ્રેસ વે જેવા દેશના અદ્યતન હાઇવે પર અત્યારે મહત્તમ ગતિ મર્યાદા ૧૦૦ થી ૧૨૦ કિલોમીટર પ્રતિ કલાક નક્કી કરવામાં આવેલી છે.
મંત્રીશ્રીના નવા નિર્દેશ અનુસાર, ૨૦ ટકાના માર્જિનનો સીધો અર્થ એ થાય છે કે જે એક્સપ્રેસ વે પર સત્તાવાર ગતિ મર્યાદા ૧૨૦ કિમી પ્રતિ કલાક છે, ત્યાં વાહનની ઝડપ આશરે ૧૪૪ કિમી પ્રતિ કલાક સુધી પહોંચશે તો પણ તંત્ર દ્વારા ચલણ ફાડવામાં આવશે નહીં. તેનાથી વધુ ઝડપ નોંધાશે તો જ ભારે દંડ અને શિક્ષાત્મક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. જોકે, તેમણે આ બાબતે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે આ નિર્ણય એક્સપ્રેસ વે પર નિયમોના વહિવટી અમલીકરણના સંદર્ભમાં છે, નહીં કે સત્તાવાર ગતિ મર્યાદામાં કોઈ કાયમી વધારો કરવા માટે.
AI આધારિત એડવાન્સ્ડ ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ
હાઇવે પર અકસ્માતો અટકાવવા અને વાહનવ્યવહારને વધુ સુચારુ બનાવવા માટે કેન્દ્રીય મંત્રીએ દેશના ઉદ્યોગ સાહસિકો અને ટેકનોલોજી કંપનીઓને AI-આધારિત ‘એડવાન્સ્ડ ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ’ (ATMS) લાગુ કરવામાં મદદ કરવા અપીલ કરી હતી.
આ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ સંચાલિત સિસ્ટમ હાઇવે પર ખોટી રીતે લેન બદલતા, લેન શિસ્તનો ભંગ કરતા અને જોખમી રીતે ડ્રાઇવિંગ કરતા વાહનોને આપમેળે શોધી કાઢશે. આ સિસ્ટમ અમલમાં આવવાથી ભારતના સતત વિસ્તાર પામી રહેલા હાઇવે નેટવર્ક પર ટ્રાફિકના નિયમોનું વધુ મજબૂતીથી પાલન કરાવી શકાશે અને માર્ગ અકસ્માતોના પ્રમાણમાં મોટો ઘટાડો લાવી શકાશે.
E20 અને E100 ઇથેનોલ ઇંધણનો મજબૂત બચાવ
કાર્યક્રમ દરમિયાન નીતિન ગડકરીએ દેશમાં E20 (૨૦% ઇથેનોલ મિશ્રિત) પેટ્રોલ સામે થઈ રહેલી ટીકાઓ અને અફવાઓનો આકરો જવાબ આપ્યો હતો. તેમણે ઇથેનોલ અને E20 ઇંધણ સામેના નકારાત્મક વિરોધને સંપૂર્ણપણે “ચૂકવેલ પ્રચાર” (Paid Campaign) ગણાવ્યો હતો.
તેમણે વાસ્તવિક આંકડા રજૂ કરતા જણાવ્યું હતું કે, વર્ષ ૨૦૨૨ થી દેશભરમાં અંદાજે ૪૦ મિલિયન (૪ કરોડ) કાર અને ૨૦૦ મિલિયન (૨૦ કરોડ) ટુ-વ્હીલર્સ સફળતાપૂર્વક E20 ઇંધણ પર ચાલી રહ્યા છે. આટલા વિશાળ વપરાશ છતાં આજે સુધી કોઈનું વાહન બગડ્યું હોય કે એન્જિન તૂટી ગયું હોય તેવી ઘટનાઓ સામે આવી નથી.
ઉલ્લેખનીય છે કે, રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ અને હાઇવે મંત્રાલયે હાલમાં જ ‘સેન્ટ્રલ મોટર વ્હીકલ રૂલ્સ, ૧૯૮૯’ માં મહત્વપૂર્ણ સુધારો કર્યો છે. આ નવા સુધારા હેઠળ દેશમાં ‘ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ’ વાહનોને હવે ૧૦૦% સુધી ઇથેનોલ ધરાવતા ઇંધણ પર ચલાવવાની સત્તાવાર મંજૂરી આપવામાં આવી છે, જેને ‘E100’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. સરકારના આ નિર્ણયોથી દેશનું ક્રૂડ ઓઈલ પરનું અવલંબન ઘટશે અને દેશી કૃષિ આધારિત ઇંધણને મોટું પ્રોત્સાહન મળશે.
