આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલ સસ્તું થવા છતાં ભારતમાં કેમ ઘટતા નથી પેટ્રોલના દર? જાણો અસલી કારણ
વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલ (કાચા તેલ) ની કિંમતોમાં સતત થઈ રહેલા ફેરફાર વચ્ચે ભારતમાં સામાન્ય જનતાની નજર દરરોજ સવારે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ પર ટકેલી હોય છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું તેલ વિદેશથી આયાત કરતું હોવાથી આંતરરાષ્ટ્રીય હલચલની સીધી અસર આપણા ખિસ્સા પર પડે છે. આજે શુક્રવાર, ૧૯ જૂન ૨૦૨૬ ના રોજ પણ દેશની અગ્રણી તેલ કંપનીઓએ ઇંધણના નવા દર જાહેર કરી દીધા છે. જો તમે પણ આજે ગાડી લઈને બહાર નીકળવાના છો અથવા ટાંકી ફૂલ કરાવવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો જાણી લો કે આજે તમારા શહેરમાં ૧ લિટર પેટ્રોલ અને ડીઝલ માટે કેટલા રૂપિયા ચૂકવવા પડશે.
દેશમાં કાર્યરત મુખ્ય ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ જેવી કે ઇન્ડિયન ઓઇલ (IOCL), ભારત પેટ્રોલિયમ (BPCL) અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ (HPCL) દરરોજ સવારે બરાબર ૬ વાગ્યે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ અપડેટ કરે છે. આ ભાવો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલની કિંમત, યુએસ ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયાનું મૂલ્ય અને કેન્દ્ર તેમજ રાજ્ય સરકારો દ્વારા લાદવામાં આવતા ટેક્સ (એક્સાઇઝ ડ્યુટી અને વેટ) ને આધારે નક્કી થાય છે.
મુખ્ય શહેરોમાં આજના પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ
દેશના અલગ-અલગ રાજ્યોમાં ટેક્સના દર જુદા હોવાને કારણે દરેક શહેરમાં ઇંધણનો ભાવ અલગ જોવા મળે છે. દેશના મુખ્ય પાંચ મહાનગરોની વાત કરીએ તો પરિસ્થિતિ નીચે મુજબ છે:
રાજધાની દિલ્હીમાં આજે ૧ લિટર પેટ્રોલનો ભાવ ૧૦૨.૧૨ રૂપિયા અને ડીઝલનો ભાવ ૯૫.૨૦ રૂપિયા પર સ્થિર છે. દેશની આર્થિક રાજધાની ગણાતા મુંબઈમાં વાહનચાલકોએ સૌથી વધુ કિંમત ચૂકવવી પડી રહી છે, જ્યાં પેટ્રોલ પ્રતિ લિટર ૧૧૧.૧૮ રૂપિયા અને ડીઝલ ૯૭.૮૩ રૂપિયાના ભાવે મળી રહ્યું છે.
પૂર્વ ભારતના અગ્રણી શહેર કોલકાતામાં આજે પેટ્રોલનો રેટ પ્રતિ લિટર ૧૧૩.૪૭ રૂપિયા છે, જ્યારે ડીઝલનો ભાવ ૯૯.૮૨ રૂપિયા છે. દક્ષિણ ભારતના હબ સમાન ચેન્નાઈમાં ૧ લિટર પેટ્રોલ માટે ૧૦૭.૭૭ રૂપિયા અને ડીઝલ માટે ૯૯.૫૫ રૂપિયા ચૂકવવા પડશે. જ્યારે આઈટી સિટી બેંગલુરુમાં આજે પેટ્રોલ ૧૧૦.૯૩ રૂપિયા પ્રતિ લિટર અને ડીઝલ ૯૮.૮૦ રૂપિયા પ્રતિ લિટરના ભાવે વેચાઈ રહ્યું છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલની સ્થિતિ અને ભવિષ્યની આશા
છેલ્લા કેટલાક સમયથી વૈશ્વિક સ્તરે કાચા તેલની કિંમતોમાં નરમાશ જોવા મળી રહી છે. વૈશ્વિક સ્તરે બેન્ચમાર્ક ગણાતું બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઇલ હાલમાં પ્રતિ બેરલ ૭૭.૬૯ ડોલરની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે. બીજી તરફ, યુએસ ડબલ્યુટીઆઈ (WTI) ક્રૂડ ઓઇલનો ભાવ પણ પ્રતિ બેરલ ૭૪.૯૦ ડોલરની આસપાસ ફરે છે.
કાચા તેલના આ નીચા સ્તરને કારણે સામાન્ય ગ્રાહકો એવી આશા રાખી રહ્યા છે કે ઓઈલ કંપનીઓ ટૂંક સમયમાં જ સ્થાનિક બજારમાં ભાવ ઘટાડીને મોટી રાહત આપશે. જો કે, બજારના નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે વૈશ્વિક બજારમાં કિંમતો લાંબા સમય સુધી નીચી સપાટી પર સ્થિર રહેશે તો જ ભારતમાં છૂટક ભાવો ઘટશે.
પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયનો સંકેત: રાહત ક્યારે મળશે?
પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના સત્તાવાર સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, સરકાર અને ઓઈલ કંપનીઓ હાલની વૈશ્વિક આર્થિક અને ભૌગોલિક પરિસ્થિતિઓ પર ખૂબ જ બારીકાઈથી નજર રાખી રહી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં આવતી અસ્થિરતા સામે કંપનીઓ પોતાના નુકસાનની ભરપાઈ કરી રહી હોવાથી, હાલના તબક્કે તાત્કાલિક ધોરણે ભાવમાં મોટો ઘટાડો થવાની શક્યતા ઘણી ઓછી છે. યોગ્ય સમયે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્થિતિ સ્થિર જણાશે ત્યારે જ સામાન્ય જનતાને કિંમતોમાં રાહત આપવાનો નિર્ણય લેવામાં આવશે. ત્યાં સુધી ગ્રાહકોએ વર્તમાન સ્થિર ભાવો સાથે જ ચલાવવું પડશે.
