નમો ભારત ટ્રેન: ગુરુગ્રામ, ફરીદાબાદ અને નોઈડા વચ્ચે હાઈ-સ્પીડ કોરિડોરની તૈયારી, જેવર એરપોર્ટ સુધી સીધો સંપર્ક
દિલ્હી-NCR ના મુસાફરો માટે આગામી સમયમાં પરિવહનનું ચિત્ર સંપૂર્ણપણે બદલાઈ જવાનું છે. નેશનલ કેપિટલ રિજન ટ્રાન્સપોર્ટ કોર્પોરેશન (NCRTC) એ ગુરુગ્રામ, ફરીદાબાદ અને નોઈડાને જોડતા સૂચિત નમો ભારત (RRTS) કોરિડોર માટે વિગતવાર પ્રોજેક્ટ રિપોર્ટ (DPR) ને અંતિમ સ્વરૂપ આપી દીધું છે. આ હાઈ-સ્પીડ રેલ લિંક માત્ર આ શહેરો વચ્ચેનું અંતર જ ઘટાડશે નહીં, પરંતુ જેવરમાં નિર્માણાધીન નોઈડા ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ (NIA) સુધીની સીધી મુસાફરી પણ સુનિશ્ચિત કરશે.
પ્રોજેક્ટની મુખ્ય વિશેષતાઓ અને ખર્ચ
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ કોરિડોર લગભગ 72.44 કિલોમીટર લાંબો હોવાની શક્યતા છે (કેટલાક અહેવાલોમાં તેને 61 કિમી દર્શાવવામાં આવ્યો છે) અને તેના નિર્માણ પાછળ અંદાજિત ₹20,360 કરોડ નો ખર્ચ થઈ શકે છે. આ પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય મુસાફરીનો સમય ઘટાડવાનો અને રસ્તાઓ પર વધતા ટ્રાફિકના દબાણને ઓછું કરવાનો છે. ડિસેમ્બર 2026 માં આ કોરિડોર પર કામ શરૂ થવાની અપેક્ષા છે, જેને પૂર્ણ થવામાં લગભગ 4.5 વર્ષનો સમય લાગી શકે છે.
સૂચિત માર્ગ અને મહત્વના સ્ટેશનો
આ કોરિડોર ગુરુગ્રામના ઇફ્કો ચોક (IFFCO Chowk) સ્ટેશનથી શરૂ થશે, જે દિલ્હી-બાવલ RRTS લાઇન માટેનું કેન્દ્ર પણ છે. અહીંથી તે ફરીદાબાદના બાટા ચોક અને નોઈડાના સેક્ટર-142 થી પસાર થઈને ગ્રેટર નોઈડાના સૂરજપુર સ્ટેશન પર સમાપ્ત થશે.
- સૂરજપુર ઇન્ટરચેન્જ હબ: ગ્રેટર નોઈડાનો સૂરજપુર વિસ્તાર આ યોજનાનો સૌથી મહત્વનો ભાગ છે. તે ગાઝિયાબાદ-જેવર એરપોર્ટ લાઇન અને ગુરુગ્રામ-ફરીદાબાદ-નોઈડા રેલ કોરિડોરના મિલન સ્થળ (Interchange Hub) તરીકે કાર્ય કરશે.
- સ્ટેશનોની વિગત: રિપોર્ટ અનુસાર, આ કોરિડોરમાં કુલ 22 સ્ટેશનો હોઈ શકે છે, જેમાંથી 11 નમો ભારત ટ્રેનો માટે અને 11 મેટ્રો માટે સૂચિત છે.
સંકલિત પરિવહન ડિઝાઇન (Integrated Design)
હરિયાણા માસ રેપિડ ટ્રાન્સપોર્ટ કોર્પોરેશન (HMRTC) એ ગુરુગ્રામની અંદર એક જ ટ્રેક પર મેટ્રો અને RRTS બંનેના સંચાલનનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. આ એકીકરણ (amalgamation) થી મુસાફરોને પ્રાદેશિક રેલ અને મેટ્રો સેવાઓ વચ્ચે સરળ કનેક્ટિવિટી મળશે, જે સમગ્ર દિલ્હી-NCR ની ગતિશીલતા (Mobility) ને બદલી નાખશે.
પર્યાવરણ અને પ્રદૂષણ પર અસર
નમો ભારત પ્રોજેક્ટને ટકાઉ શહેરી ગતિશીલતા (Sustainable Urban Mobility) ની દિશામાં એક ક્રાંતિકારી પગલું માનવામાં આવે છે.
- કાર્બન ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો: સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત થયા પછી, આ કોરિડોર રસ્તાઓ પરથી એક લાખથી વધુ ખાનગી વાહનોને ઘટાડી શકે છે, જેનાથી દર વર્ષે લગભગ 2,50,000 ટન કાર્બન ડાયોક્સાઇડ ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો થશે.
- ગ્રીન રેટિંગ: NCRTC ના સાહિબાબાદ અને ગુલધર જેવા સ્ટેશનો પહેલેથી જ ‘IGBC નેટ-ઝીરો એનર્જી’ રેટિંગ મેળવી ચૂક્યા છે. નવા પ્રોજેક્ટમાં પણ સૌર ઉર્જા અને ઉર્જા-કાર્યક્ષમ ટેકનોલોજીનો વ્યાપક ઉપયોગ કરવામાં આવશે.
પ્રાદેશિક લાભ
કેન્દ્રીય આવાસ અને શહેરી બાબતોના મંત્રી મનોહર લાલ ખટ્ટરે સંકેત આપ્યો છે કે સરકાર દિલ્હી-NCR ના શહેરોને જોડતા આ માસ ટ્રાન્સપોર્ટ પ્રોજેક્ટ્સને પ્રાથમિકતા આપી રહી છે જેથી પ્રદૂષણ અને ભીડને નિયંત્રિત કરી શકાય. આ કોરિડોર શરૂ થવાથી માત્ર વ્યાપારી કેન્દ્રો વચ્ચેનો સંપર્ક જ સુધરશે નહીં, પરંતુ તે આ વિસ્તારના આર્થિક વિકાસને પણ નવી ગતિ આપશે.
