ઘરે બેઠા માણો શુદ્ધ અને ટેસ્ટી રાજસ્થાની કચોરીની મજા
કચોરી બનાવવાની અસલી મજા તેના ‘મોણ’ (લોટમાં તેલ) અને તેના સ્ટફિંગમાં છુપાયેલા મસાલાઓમાં હોય છે. ચાલો શરૂ કરીએ.
જરૂરી સામગ્રી (Ingredients)
કચોરીના લોટ (Outer Crust) માટે:
-
મેંદો: 2 કપ (આશરે 250 ગ્રામ)
-
અજમો: અડધી નાની ચમચી (હથેળીથી મસળીને નાખવો)
-
મીઠું: સ્વાદ મુજબ
-
તેલ અથવા ઘી (મોણ માટે): 1/4 કપ (આ જ કચોરીને ખસ્તા બનાવશે)
-
હૂંફાળું પાણી: લોટ બાંધવા માટે
દાળના સ્ટફિંગ (Filling) માટે:
-
ફોતરા વગરની મગની દાળ: અડધો કપ (2 કલાક પલાળેલી અને અધકચરી પીસેલી)
-
બેસન: 2 મોટી ચમચી (તે ભેજ શોષે છે અને બાઈન્ડિંગ આપે છે)
-
આદુ-મરચાની પેસ્ટ: 1 મોટી ચમચી
-
આખા ધાણા અને વરિયાળી: 1-1 મોટી ચમચી (અધકચરા ખાંડેલા – રાજસ્થાની સ્વાદની જાન)
-
હીંગ: 2 ચપટી (પાચન અને સુગંધ માટે)
-
લાલ મરચું પાવડર: 1 નાની ચમચી
-
હળદર પાવડર: અડધી નાની ચમચી
-
ધાણાજીરું પાવડર: 1 નાની ચમચી
-
ગરમ મસાલો: અડધી નાની ચમચી
-
આમચૂર પાવડર: 1 નાની ચમચી (ખટાશ માટે)
-
ખાંડ: અડધી નાની ચમચી (સ્વાદને બેલેન્સ કરવા માટે)
-
તેલ: 2 મોટી ચમચી (મસાલો સાંતળવા માટે)
-
મીઠું: સ્વાદ મુજબ
-
ઝીણી સમારેલી કોથમીર
બનાવવાની રીત (Step-by-Step Method)
સ્ટેપ 1: લોટ તૈયાર કરવો (The Perfect Dough)
એક મોટા વાસણમાં મેંદો લો. તેમાં મીઠું, અજમો અને તેલ (મોણ) ઉમેરો. હવે તેને હાથથી ત્યાં સુધી મસળો જ્યાં સુધી મેંદો અને તેલ બરાબર ભળી ન જાય.
ચેક કરવાની રીત: મુઠ્ઠીમાં મેંદો દબાવીને જુઓ, જો તે લાડુ જેવો બની રહ્યો હોય, તો મોણ બરાબર છે. હવે થોડું-થોડું હૂંફાળું પાણી નાખીને એક નરમ (Soft) લોટ બાંધી લો. ધ્યાન રહે, લોટ કઠણ ન હોવો જોઈએ. તેને ઢાંકીને 20-30 મિનિટ માટે રહેવા દો.

પલાળેલી મગની દાળને પાણી નિતારીને મિક્સરમાં માત્ર એક-બે વાર ફેરવી અધકચરી પીસી લો. હવે એક કડાઈમાં તેલ ગરમ કરો. તેમાં ખાંડેલા આખા ધાણા, વરિયાળી અને હીંગ નાખો. ત્યારબાદ બેસન ઉમેરી ધીમા તાપે 2 મિનિટ શેકો.
હવે તેમાં આદુ-મરચાની પેસ્ટ અને પીસેલી દાળ ઉમેરો. સાથે જ બધા સૂકા મસાલા (હળદર, મરચું, ધાણાજીરું, આમચૂર, ગરમ મસાલો અને ખાંડ) નાખી દો. તેને ત્યાં સુધી સાંતળો જ્યાં સુધી દાળનું પાણી સુકાઈ ન જાય અને સરસ સુગંધ ન આવે. અંતે કોથમીર ઉમેરો અને તેને પૂરેપૂરું ઠંડુ થવા દો. ઠંડુ થયા પછી તેના નાના લીંબુ જેવડા ગોળા બનાવી લો.
સ્ટેપ 3: કચોરી ભરવી (Stuffing)
લોટને ફરી એકવાર મસળી લો અને નાના લુઆ બનાવી લો. એક લુઓ લઈ તેને કિનારીઓથી દબાવતા નાની વાટકી જેવો આકાર આપો (વચ્ચેનો ભાગ થોડો જાડો રાખવો). હવે તેની વચ્ચે દાળનો એક ગોળો મૂકો અને લોટને ચારે બાજુથી ભેગો કરી ઉપર લાવીને બંધ કરી દો. જે વધારાનો લોટ વધે તેને કાઢી નાખો અથવા ત્યાં જ દબાવી દો.
સ્ટેપ 4: કચોરીને વણવી/દબાવવી
કચોરીને વણવા માટે વેલણનો ઉપયોગ ન કરો. તેને તમારી હથેળીની વચ્ચે રાખીને ધીમેથી દબાવો જેથી મસાલો ચારે બાજુ એકસરખો ફેલાઈ જાય.
સ્ટેપ 5: તળવાની સાચી રીત (The Secret Tip)
અહીં જ સૌથી વધુ લોકો ભૂલ કરે છે. કચોરી તળવા માટે તેલ નવશેકું (હળવું ગરમ) હોવું જોઈએ. જો તેલ ખૂબ ગરમ હશે, તો કચોરી ઉપરથી લાલ થઈ જશે પણ અંદરથી કાચી રહેશે અને ખસ્તા નહીં બને.
કડાઈમાં કચોરી નાખો. જ્યારે તે પોતાની મેળે તરીને ઉપર આવે, ત્યારે ગેસની આંચ થોડી વધારો (ધીમાથી મધ્યમ) અને તેને સોનેરી બદામી (Golden Brown) થાય ત્યાં સુધી તળો. એક બેચ તળવામાં ઓછામાં ઓછી 10-12 મિનિટનો સમય લાગશે.
પરફેક્ટ કચોરી માટે ‘પ્રો’ ટિપ્સ (Pro Tips)
-
મોણનું માપ: જો તમે તેલ ઓછું નાખશો તો કચોરી કડક (Hard) થઈ જશે, ખસ્તા નહીં.
-
લોટ: કચોરીનો લોટ હંમેશા નરમ હોવો જોઈએ. જો લોટ કઠણ હશે, તો કચોરી દબાવતી વખતે ફાટી શકે છે.
-
બેસન: સ્ટફિંગમાં બેસન જરૂર નાખો, તે સ્વાદ પણ વધારે છે અને દાળના ભેજને પણ ખતમ કરે છે જેનાથી કચોરી લાંબો સમય સુધી સારી રહે છે.
કેવી રીતે પીરસશો?
આ ગરમા-ગરમ કચોરીઓને તમે આમલીની ખાટી-મીઠી ચટણી અથવા તીખી લીલી ચટણી સાથે પીરસો. રાજસ્થાનમાં લોકો તેને કઢી અથવા બટાકાના રસાવાળા શાક સાથે ખાવાનું પણ ખૂબ પસંદ કરે છે.
