ઈરાનના ભરડામાંથી અમેરિકી સૈનિકનું દિલધડક રેસ્ક્યુ: 36 કલાકનું ઓપરેશન અને ટ્રમ્પના એ 3 માસ્ટરસ્ટ્રોક
દુનિયાના બે શક્તિશાળી અને કટ્ટર હરીફ દેશો, અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે હંમેશા તણાવ રહેતો હોય છે. પરંતુ તાજેતરમાં 36 કલાક સુધી ચાલેલા એક ગુપ્ત મિશને આખી દુનિયાનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. અમેરિકાએ ઈરાનના ચુંગાલમાં ફસાયેલા પોતાના એક સૈનિકને બચાવવા માટે જે રીતે આખું ઓપરેશન પાર પાડ્યું, તે કોઈ હોલીવુડ ફિલ્મની પટકથાથી ઓછું નથી. આ ઓપરેશનમાં અમેરિકાએ પોતાના 100 જેટલા નેવી સીલ જવાનોને મેદાનમાં ઉતાર્યા હતા અને છેવટે સફળતા મેળવી હતી.
ઓપરેશનની શરૂઆત: પ્રતિષ્ઠાનો પ્રશ્ન
આ ઓપરેશન અમેરિકા માટે માત્ર એક સૈનિકને બચાવવાનું મિશન નહોતું, પરંતુ તેની શક્તિ અને પ્રતિષ્ઠાનો સવાલ હતો. રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પોતે આ મિશન પર સીધી નજર રાખી હતી. વ્હાઇટ હાઉસના સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ઓપરેશન દરમિયાન ટ્રમ્પ એટલા વ્યસ્ત અને ગંભીર હતા કે તેમણે પોતાનો પ્રિય ગોલ્ફ રમવાનો કાર્યક્રમ પણ રદ કરી દીધો હતો અને સતત વોર રૂમમાં હાજર રહ્યા હતા.
અમેરિકા કોઈપણ સંજોગોમાં 1980ની ‘ઓપરેશન ઈગલ’ જેવી ભૂલ કરવા માંગતું નહોતું, જેમાં અમેરિકાએ ભારે નુકસાન વેઠવું પડ્યું હતું. આ વખતે તૈયારી પાકી હતી અને ઈરાનની ‘રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ’ (IRGC) ને થાપ આપવા માટે ખાસ રણનીતિ ઘડવામાં આવી હતી.
અમેરિકાના એ 3 ‘બ્રહ્માસ્ત્ર’ જેણે ઈરાનને હંફાવ્યું
આ ઓપરેશનની સફળતા પાછળ ત્રણ મુખ્ય રણનીતિક દાવ હતા:
1. સીઆઈએ (CIA) નો માઈન્ડ ગેમ: ઓપરેશનની શરૂઆતમાં જ અમેરિકાએ ઈરાની એજન્સીઓને ભ્રમિત કરવા માટે ‘માઈન્ડ ગેમ’ રમી. અમેરિકી ગુપ્તચર એજન્સી સીઆઈએએ એવી ખોટી અફવા ફેલાવી દીધી કે તેમના સૈનિકનું રેસ્ક્યુ થઈ ચૂક્યું છે અને તે અમેરિકા પહોંચી ગયો છે. મોટા અધિકારીઓએ પણ આ મુજબના નિવેદનો આપ્યા. પરિણામે, ઈરાનની રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડે જે સૈનિકને શોધવા નાકાબંધી કરી હતી, તેમણે પોતાનો ટ્રેક બદલી નાખ્યો. આ સમય દરમિયાન અમેરિકાએ સૈનિકનું સચોટ લોકેશન ટ્રેસ કરી લીધું અને તેને પહાડી વિસ્તારમાં કોઈ ઉંચાઈવાળી જગ્યાએ પહોંચવા સૂચના આપી.
2. રસ્તાઓનો ખાત્મો અને નાકાબંધી: એકવાર લોકેશન કન્ફર્મ થઈ ગયા પછી, અમેરિકી નેવી સીલના જવાનોએ એ ખાતરી કરી કે ઈરાની સેના રેસ્ક્યુ પોઈન્ટ સુધી પહોંચી ન શકે. સેટેલાઇટ તસવીરો દર્શાવે છે કે પહાડ તરફ જતી મુખ્ય સડક પર અમેરિકાએ એરસ્ટ્રાઈક કરીને અથવા વિસ્ફોટકોથી મોટા ખાડા પાડી દીધા હતા. લગભગ 500-500 મીટરના અંતરે 28 જેટલા મોટા ખાડા પાડીને રસ્તાને બિનઉપયોગી બનાવી દેવાયો હતો, જેથી ઈરાની સૈન્યના વાહનો ત્યાં પહોંચી ન શકે. આ દરમિયાન ભારે ગોળીબાર પણ થયો, પરંતુ અમેરિકી સૈનિકો પાછા હઠ્યા નહીં.
3. પુરાવાનો નાશ અને સૈનિકની વાપસી: જ્યારે નેવી સીલના જવાનો ગુફાઓમાંથી સૈનિકને સુરક્ષિત બહાર કાઢવામાં સફળ રહ્યા, ત્યારે તેમણે બીજી એક મહત્વની રણનીતિ અપનાવી. ઓપરેશન દરમિયાન જે અમેરિકી હેલિકોપ્ટર કે સાધનો ક્ષતિગ્રસ્ત થયા હતા અથવા નીચે પડ્યા હતા, તેને ત્યાં જ છોડવાને બદલે બોમ્બ ફેંકીને નષ્ટ કરી દેવામાં આવ્યા. અમેરિકા નથી ઈચ્છતું કે તેની ટેકનોલોજી કે કોઈ પણ સાધન ઈરાનના હાથમાં આવે.
ભારે નુકસાન છતાં મોટી જીત
ભલે આ ઓપરેશનમાં અમેરિકાએ પોતાના સૈનિકને બચાવી લીધો, પરંતુ તેની કિંમત પણ ચૂકવવી પડી છે. આ મિશનમાં અમેરિકાના 2 હેલિકોપ્ટર અને એક જહાજ સંપૂર્ણપણે નષ્ટ થઈ ગયા છે. તેમ છતાં, રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે આને ‘ઈતિહાસનું સૌથી સફળ મિશન’ ગણાવ્યું છે. એક સૈનિક માટે 100 સીલ જવાનો અને અબજો ડોલરના સાધનો દાવ પર લગાવીને અમેરિકાએ સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે તે પોતાના નાગરિકોની સુરક્ષા માટે કોઈપણ હદ સુધી જઈ શકે છે.
ઈતિહાસનું પુનરાવર્તન ટાળ્યું
વર્ષ 1980માં ઈરાનમાં બંધકોને છોડાવવા માટે કરાયેલા ઓપરેશનમાં અમેરિકાના 12 જવાનો શહીદ થયા હતા અને મિશન નિષ્ફળ રહ્યું હતું. એ કાળો ઈતિહાસ ફરી ન લખાય તે માટે આ વખતે સીઆઈએ અને નેવી સીલ વચ્ચે અદભૂત તાલમેલ જોવા મળ્યો. આ ઘટના બાદ વિશ્વસ્તરે અમેરિકાની સૈન્ય વ્યૂહરચનાની ચર્ચા થઈ રહી છે, જ્યારે ઈરાન માટે આ એક મોટો સુરક્ષા ભંગ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
અંતે, જ્યારે સૈનિક સુરક્ષિત રીતે અમેરિકી સીમામાં પહોંચ્યો, ત્યારે ટ્રમ્પે ટ્વિટ કરીને દુનિયાને આ સફળતાની જાણકારી આપી હતી. આ ઓપરેશન આધુનિક યુદ્ધકળા અને ઈન્ટેલિજન્સ શક્તિનું ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.
