કીર્ સ્ટાર્મરનું રાજીનામું: એક રાજકીય ભૂકંપ અને ટ્રમ્પની કડક ટીકા
બ્રિટિશ રાજકારણમાં હાલ એક મોટો વળાંક આવ્યો છે. લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા રાજકીય દબાણ અને આંતરિક વિખવાદના અંતે, બ્રિટનના વડાપ્રધાન કીર્ સ્ટાર્મરે સોમવારે પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપવાની જાહેરાત કરી દીધી છે. આ ઘટનાક્રમે માત્ર બ્રિટન જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. ખાસ કરીને અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની આ મામલે આવેલી પ્રતિક્રિયાએ આખા મામલાને એક નવું જ વળાંક આપી દીધું છે. ટ્રમ્પે સ્ટાર્મરને ‘સારા વ્યક્તિ’ ગણાવ્યા હોવા છતાં, તેમની કાર્યશૈલી અને નીતિઓની આકરી ટીકા કરી છે.
ટ્રમ્પનું નિવેદન: ‘મિત્ર છે, પણ પોતાની જાતને નુકસાન પહોંચાડ્યું’
ઓવલ ઓફિસમાં પત્રકારો સાથે વાત કરતા ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ખૂબ જ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં પોતાની વાત રજૂ કરી. ટ્રમ્પે કહ્યું, “મને લાગે છે કે સ્ટાર્મર એક સારા માણસ છે, પરંતુ તેમણે જે રીતે શાસન ચલાવ્યું તેમાં તેમણે પોતાની જાતને જ ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું છે.” ટ્રમ્પના મતે, સ્ટાર્મરની નિષ્ફળતા પાછળ મુખ્યત્વે ત્રણ મોટા કારણો જવાબદાર છે: ઊર્જા નીતિ, ઇમિગ્રેશન (સ્થળાંતર) અને કાયદો-વ્યવસ્થાની સ્થિતિ.
ટ્રમ્પના મતે, સ્ટાર્મરે બ્રિટનની આંતરિક નીતિઓ એવી રીતે ઘડી કે જે દેશના લાંબા ગાળાના હિતમાં ન હતી. ટ્રમ્પે ખાસ કરીને બ્રિટનની ઊર્જા નીતિ પર પ્રહાર કરતા કહ્યું કે સ્ટાર્મરે દેશને તેલ અને ગેસના સંસાધનોથી વંચિત રાખીને માત્ર પવનચક્કીઓ પર નિર્ભર રહેવાની જે ભૂલ કરી, તેણે અર્થતંત્રને નબળું પાડ્યું છે.
‘નોર્થ સી’નો મુદ્દો: પર્યાવરણ કે ગેરવહીવટ?
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પોતાના વિશ્લેષણમાં ‘નોર્થ સી’ (ઉત્તર સમુદ્ર)નો ખાસ ઉલ્લેખ કર્યો. ટ્રમ્પનું માનવું છે કે બ્રિટન પાસે નોર્થ સીમાં તેલ અને ગેસના વિશાળ સંસાધનો ઉપલબ્ધ છે. તેમણે તાર્કિક દલીલ કરતા કહ્યું કે, “બ્રિટન પોતે પોતાની ઊર્જાનો ઉપયોગ કરવાને બદલે તે જ સમુદ્રમાંથી નીકળેલું તેલ नॉર્વે પાસેથી ખરીદે છે. બ્રિટન પાસે આ ક્ષેત્રનો શ્રેષ્ઠ ભાગ છે, પરંતુ પર્યાવરણના નામે તેઓ તેનો ઉપયોગ કરવા તૈયાર નથી.” ટ્રમ્પના મતે આ નીતિ અવ્યવહારુ છે અને તેના કારણે બ્રિટને આર્થિક રીતે મોટું નુકસાન વેઠવું પડ્યું છે.
રાજદ્વારી મતભેદ અને અમેરિકા સાથેના સંબંધો
ટ્રમ્પ અને સ્ટાર્મર વચ્ચેના સંબંધોમાં તિરાડ માત્ર આંતરિક નીતિઓ પૂરતી સીમિત નહોતી. ઈરાન સાથેના તણાવ અને NATO ની ભૂમિકાને લઈને પણ બંને નેતાઓ વચ્ચે મતભેદો હતા. ટ્રમ્પે ખુલીને ફરિયાદ કરી કે જ્યારે ઈરાની ઠેકાણાઓ પર હુમલો કરવાની વાત આવી, ત્યારે બ્રિટને સાયપ્રસમાં આવેલા RAF અક્રોતિરી બેઝના ઉપયોગની પરવાનગી આપવામાં ખૂબ વિલંબ કર્યો હતો. ટ્રમ્પ માટે આ એક મોટો મુદ્દો હતો, કારણ કે તેઓ ઈચ્છતા હતા કે બ્રિટન અમેરિકાના નિર્ણયોને ઝડપથી સમર્થન આપે. જોકે સ્ટાર્મરે અંતે મંજૂરી આપી હતી, પરંતુ ટ્રમ્પના મતે આ વિલંબ બ્રિટિશ વડાપ્રધાનની છબીને નુકસાન પહોંચાડી ગયો.
ત્રણ મુખ્ય પડકારો જે સ્ટાર્મરને ભારે પડ્યા
ટ્રમ્પના વિશ્લેષણ મુજબ, સ્ટાર્મરના પતન માટે નીચેની ત્રણ સમસ્યાઓ સૌથી વધુ જવાબદાર રહી:
૧. ઊર્જા નીતિ: પરંપરાગત ઇંધણને બદલે માત્ર નવીનીકરણીય ઊર્જા પર અતિશય નિર્ભરતા.
૨. ઇમિગ્રેશન: વધતા જતા ઇમિગ્રેશનને રોકવામાં સરકારની નિષ્ફળતા, જેનાથી સ્થાનિક જનતામાં નારાજગી હતી.
૩. અપરાધ: વધતા જતા ગુનાખોરીના દર અને કાયદો-વ્યવસ્થા જાળવવામાં જોવા મળેલી નબળાઈ.
ટ્રમ્પનું માનવું છે કે આ સમસ્યાઓ પર સ્ટાર્મરનું નિયંત્રણ ન હતું, જેનું પરિણામ તેમને રાજીનામાના સ્વરૂપમાં ભોગવવું પડ્યું.
બ્રિટનનું ભવિષ્ય: હવે આગળ શું?
કીર્ સ્ટાર્મરે ભલે રાજીનામું આપ્યું હોય, પરંતુ તેઓ જ્યાં સુધી નવો નેતા ચૂંટાઈ ન આવે ત્યાં સુધી કાર્યકારી વડાપ્રધાન તરીકે કામકાજ સંભાળશે. સ્થાનિક ચૂંટણીઓમાં લેબર પાર્ટીના ખરાબ દેખાવ પછી પાર્ટીના સાંસદો તરફથી ભારે દબાણ હતું, જેના કારણે આ નિર્ણય લેવો પડ્યો.
હવે રાજકીય ગલિયારાઓમાં એવી ચર્ચાઓ છે કે ગ્રેટર માન્ચેસ્ટરના પૂર્વ મેયર એન્ડી બર્નહેમ આ રેસમાં સૌથી આગળ છે. જો તેઓ સત્તા સંભાળે છે, તો તેઓ એક દાયકામાં બ્રિટનના સાતમા વડાપ્રધાન બનશે. બ્રિટન હાલમાં આર્થિક દબાણ અને પ્રવાસન નીતિઓના વમળમાં છે, ત્યારે નવા આવનારા નેતા માટે આ પડકારો ખૂબ મોટા હશે.
ટ્રમ્પની આ ટીકાને માત્ર વ્યક્તિગત કટાક્ષ તરીકે ન જોતા, તેને વૈશ્વિક નેતાઓની બદલાતી માનસિકતા તરીકે જોવી જોઈએ. ટ્રમ્પ હંમેશા ‘અમેરિકા ફર્સ્ટ’ નીતિના હિમાયતી રહ્યા છે, અને તેઓ ઈચ્છે છે કે તેમના મિત્ર દેશો પણ એવી જ રીતે મજબૂત અને નિર્ણાયક વલણ અપનાવે. સ્ટાર્મરનું જવું એ બ્રિટનની આંતરિક રાજનીતિમાં મોટા ફેરફારનો સંકેત છે. શું નવો નેતા આ ત્રણેય સમસ્યાઓ – ઊર્જા, ઇમિગ્રેશન અને અપરાધ – ને ઉકેલી શકશે? તે જોવું રસપ્રદ રહેશે.
આ રાજકીય સંકટ વચ્ચે, એક બાબત સ્પષ્ટ છે કે જે નેતાઓ જનતાની અપેક્ષાઓ અને બદલાતા સમય સાથે તાલમેલ સાધવામાં નિષ્ફળ જાય છે, તેમને સત્તાની બાજી હાથમાંથી ગુમાવવી પડે છે. સ્ટાર્મરનો આ અધ્યાય પૂરો થયો છે, પણ બ્રિટનના ઈતિહાસમાં આ ઘટના એક મોટો પાઠ બનીને રહેશે.
