૧ એપ્રિલથી બદલાઈ જશે પેટ્રોલની ગુણવત્તા, તમારા એન્જિન અને માઇલેજ પર શું થશે અસર?
૨૬ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ના આજના દિવસે ભારતીય વાહનચાલકો અને ઊર્જા ક્ષેત્ર માટે એક ક્રાંતિકારી સમાચાર સામે આવ્યા છે. કેન્દ્ર સરકારે દેશમાં પ્રદૂષણ ઘટાડવા અને આયાતી તેલ પરનો ખર્ચ બચાવવા માટે એક ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો છે. ૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૬થી સમગ્ર દેશમાં પેટ્રોલના વેચાણમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળશે.
ભારત સરકારના પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલયે એક મહત્વપૂર્ણ સૂચના જારી કરીને દેશભરમાં ૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૬થી ૨૦% ઈથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલ (E20) નું વેચાણ ફરજિયાત બનાવ્યું છે. અત્યાર સુધી દેશના અમુક ભાગોમાં પ્રાયોગિક ધોરણે ચાલતો આ પ્રોજેક્ટ હવે તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં પૂર્ણપણે લાગુ કરવામાં આવશે. આ નિર્ણયથી ભારત તેની ઊર્જા જરૂરિયાતો માટે આત્મનિર્ભર બનવા તરફ વધુ એક ડગલું આગળ વધ્યું છે.
શું છે નવો આદેશ અને RON નું ગણિત?
કેન્દ્ર સરકારે તમામ ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) જેમ કે IOCL, BPCL અને HPCL ને આદેશ આપ્યો છે કે તેઓ ભારતીય માનક બ્યુરો (BIS) ના ધોરણો મુજબ ૯૫ રિસર્ચ ઓક્ટેન નંબર (RON) વાળું ઈંધણ પૂરું પાડે.
ઓક્ટેન નંબર એ ઈંધણની સ્થિરતાનું માપ છે. ઈથેનોલનો ઓક્ટેન નંબર આશરે ૧૦૮ હોય છે, જે જ્યારે પેટ્રોલમાં ભળે છે ત્યારે પેટ્રોલની ‘નોક પ્રતિરોધક’ ક્ષમતા વધારે છે. આનાથી એન્જિનમાં ઈંધણનું દહન વધુ સારી રીતે થાય છે અને એન્જિનને નુકસાન થવાની સંભાવના ઘટે છે.
શા માટે ઈથેનોલ પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે?
ઈથેનોલ એ બાયો-ફ્યુઅલ છે જે મુખ્યત્વે શેરડી, મકાઈ અને બગડેલા અનાજમાંથી બનાવવામાં આવે છે. તેના મુખ્ય ફાયદા નીચે મુજબ છે:
પર્યાવરણ સુરક્ષા: ઈથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલ કાર્બન મોનોક્સાઈડ અને હાઈડ્રોકાર્બનનું ઉત્સર્જન ઘટાડે છે, જેનાથી હવાનું પ્રદૂષણ ઓછું થાય છે.
આર્થિક બચત: ૨૦૧૪-૧૫ થી અત્યાર સુધીમાં આ કાર્યક્રમ દ્વારા ભારતે આશરે ₹૧.૪૦ લાખ કરોડનું વિદેશી હૂંડિયામણ બચાવ્યું છે.
ખેડૂતોની આવક: ઈથેનોલના ઉત્પાદન માટે કાચા માલની જરૂરિયાત વધતા દેશના ખેડૂતોને તેમના પાકના વધુ સારા ભાવ મળી રહ્યા છે.
જૂના અને નવા વાહનો પર શું થશે અસર?
આ ફેરફારની સૌથી મોટી અસર વાહનચાલકો પર પડશે. ૧. નવા વાહનો: ૨૦૨૩ પછી લોન્ચ થયેલા મોટાભાગના વાહનો (BS-VI Phase 2) પહેલેથી જ E20 ફ્યુઅલ સાથે ચાલવા માટે સક્ષમ છે. તેમને આ નવા નિયમથી કોઈ ટેકનિકલ સમસ્યા નડશે નહીં. ૨. જૂના વાહનો: જે વાહનો ૨૦૨૩ પહેલાના છે, તેમના એન્જિનમાં માઇલેજમાં ૩ થી ૭% નો ઘટાડો જોવા મળી શકે છે. આ ઉપરાંત, ઈથેનોલ પ્રકૃતિમાં થોડું કાટ લગાડનારું હોવાથી જૂના વાહનોના રબરના પાઈપ અને પ્લાસ્ટિકના ભાગો લાંબા ગાળે નબળા પડી શકે છે.
ભારતનો લક્ષ્યાંક
ભારતે જૂન ૨૦૨૨માં ૧૦% મિશ્રણનો લક્ષ્યાંક સમય પહેલા પૂરો કર્યો હતો. હવે ૨૦૨૫-૨૬ ના વર્ષ માટે ૨૦% નો લક્ષ્યાંક નક્કી કરાયો છે, જે ૧ એપ્રિલથી જમીની સ્તરે ઉતરશે. સરકાર માને છે કે આ ધીમો પણ મક્કમ ફેરફાર ભારતને વિશ્વના ગ્રીન એનર્જી લીડર તરીકે સ્થાપિત કરશે.
૧ એપ્રિલથી અમલી બનતો આ નિયમ ભારતની અર્થવ્યવસ્થા અને પર્યાવરણ માટે વરદાન સાબિત થઈ શકે છે. જોકે, જૂના વાહનો ધરાવતા ચાલકોએ તેમના સર્વિસ સેન્ટરની સલાહ લેવી હિતાવહ રહેશે.
