મ્યુનિખ સુરક્ષા પરિષદ 2026: બદલાતી વૈશ્વિક વ્યવસ્થા અને સુરક્ષા પડકારો પર વિશ્વના દિગ્ગજોનું મહામંથન
વૈશ્વિક સુરક્ષા પડકારો, ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ અને સાયબર જોખમો વચ્ચે 62મી મ્યુનિખ સુરક્ષા પરિષદ (MSC 2026) 13 થી 15 ફેબ્રુઆરી, 2026 દરમિયાન યોજાઈ રહી છે. જર્મનીના મ્યુનિખમાં ‘હોટેલ બાયરિશર હોફ’ ખાતે આયોજિત આ ત્રણ દિવસીય કાર્યક્રમમાં વિશ્વભરના રાષ્ટ્રાધ્યક્ષો, વિદેશ અને સંરક્ષણ મંત્રીઓ તથા આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનોના પ્રતિનિધિઓ એકત્રિત થયા છે.
અમેરિકા અને ચીન વચ્ચે રાજદ્વારી ખેંચતાણ
પરિષદના કેન્દ્રમાં અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેના જટિલ સંબંધો રહ્યા હતા. અમેરિકી વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયો અને ચીની વિદેશ મંત્રી વાંગ યી વચ્ચેની બેઠકને “હકારાત્મક અને રચનાત્મક” ગણાવવામાં આવી હતી. વાંગ યીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે બંને દેશોએ “પરસ્પર સન્માન, શાંતિપૂર્ણ સહઅસ્તિત્વ અને સહકાર” ના માર્ગે ચાલવું જોઈએ. જોકે, રુબિયોએ યુરોપિયન દેશોને સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો કે અમેરિકા ગઠબંધનને નવેસરથી મજબૂત કરવા માંગે છે, પરંતુ તે “ટ્રમ્પની શરતો” પર આધારિત હશે. રુબિયોએ એમ પણ કહ્યું કે અમેરિકા “પશ્ચિમના વ્યવસ્થિત પતન” (managed decline) ના રક્ષક બનવામાં રસ ધરાવતું નથી.
યુક્રેન સંકટ: ચીન પાસે મદદની આશા
યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોદિમિર ઝેલેન્સ્કીએ પરિષદમાં યુરોપિયન નેતાઓને એકજૂથ થવા આહ્વાન કરતા ચેતવણી આપી હતી કે રશિયાની આક્રમક યોજનાઓ સામે એકતા જ સૌથી મોટું “ઇન્ટરસેપ્ટર” છે. એક મહત્વપૂર્ણ ઘટનાક્રમમાં, યુક્રેનના વિદેશ મંત્રી એન્ડ્રી સિબિહાએ તેમના ચીની સમકક્ષને યુક્રેન આવવાનું આમંત્રણ આપ્યું અને કહ્યું કે ચીન ચાર વર્ષથી ચાલી રહેલા આ યુદ્ધને સમાપ્ત કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે. ચીને યુક્રેનને માનવીય સહાય પૂરી પાડવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી છે, પરંતુ કિવની મુલાકાતના આમંત્રણ પર કોઈ સીધો જવાબ આપ્યો નથી.
ઈરાન પરમાણુ મુદ્દો અને મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ
પરિષદમાં મધ્ય પૂર્વની સ્થિતિ, ખાસ કરીને ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ પર તીખી ચર્ચા થઈ હતી. માર્કો રુબિયોએ દાવો કર્યો હતો કે ઈરાનનો પરમાણુ કાર્યક્રમ લશ્કરી ઉદ્દેશ્યો માટે છે અને જૂન 2025 માં ઈરાની પરમાણુ ઠેકાણાઓ પર અમેરિકી હુમલાઓ “વધતા જોખમ” ને રોકવા માટે જરૂરી હતા. બીજી તરફ, આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઉર્જા એજન્સી (IAEA) ના વડા રાફેલ ગ્રોસીએ જણાવ્યું હતું કે ઈરાનના શાંતિપૂર્ણ પરમાણુ પ્રવૃત્તિઓના અધિકારને માન્યતા આપવી જોઈએ અને અમેરિકા સાથે વાતચીત દ્વારા ઉકેલ હજુ પણ શક્ય છે. આ દરમિયાન, મ્યુનિખની શેરીઓમાં ઈરાની શાસન વિરુદ્ધ મોટા પાયે વિરોધ પ્રદર્શનો થયા હતા, જેમાં અંદાજે 1,20,000 પ્રદર્શનકારીઓએ ભાગ લીધો હતો.
વૈશ્વિક નેતૃત્વનું બદલાતું સ્વરૂપ
પરિષદ દરમિયાન જાહેર કરાયેલા એક રિપોર્ટ અનુસાર, અમેરિકા વૈશ્વિક જાહેર સેવાઓ (જેમ કે શાંતિ, સુરક્ષા અને આર્થિક સ્થિરતા) ના અગ્રણી પ્રદાતાની ભૂમિકામાંથી પાછળ હટી રહ્યું છે. રિપોર્ટમાં ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે આ ખાલી પડેલી જગ્યા ભરવા માટે યુરોપે ‘ગ્લોબલ સાઉથ’ (એશિયા, આફ્રિકા અને લેટિન અમેરિકા) ના દેશો સાથે સક્રિય સહયોગ કરવો પડશે. જો આવું નહીં થાય, તો ચીન તેની “ગ્લોબલ ગવર્નન્સ ઇનિશિયેટિવ” જેવી પરિયોજનાઓ દ્વારા આ નેતૃત્વના શૂન્યાવકાશને ભરી શકે છે, જે પશ્ચિમી દેશો માટે મોટો પડકાર સાબિત થઈ શકે છે.
મુખ્ય સહભાગીઓ અને અન્ય મુદ્દાઓ
પરિષદમાં જર્મન ચાન્સેલર ફ્રેડરિક મર્ઝ, બ્રિટિશ પીએમ કીથ સ્ટારમર અને ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોન જેવા અગ્રણી નેતાઓ સામેલ થયા હતા. કીથ સ્ટારમરે યુરોપિયન દેશોને પોતાની રક્ષા માટે “પ્રાથમિક જવાબદારી” લેવા આગ્રહ કર્યો હતો. આ ઉપરાંત, રશિયન વિપક્ષી નેતા એલેક્સી નવલનીના મૃત્યુ પર રશિયાની ટીકા પણ કરવામાં આવી હતી.
આ પરિષદ 15 ફેબ્રુઆરીએ સમાપ્ત થશે, જેનો ઉદ્દેશ્ય આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણોને પુનઃસ્થાપિત કરવાનો અને વૈશ્વિક અસ્થિરતા વચ્ચે સ્થિરતાનો માર્ગ શોધવાનો છે.
