શું આપણી સુરક્ષા ચીનના ભરોસે? સરકારી ઈમારતોમાં ચીની CCTV કેમેરા અંગે રાહુલ ગાંધીના સરકાર પર પ્રહાર
ભારત અને ચીન વચ્ચેના સરહદી તણાવ અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાના મુદ્દાઓ વચ્ચે ફરી એકવાર મોટો વિવાદ છેડાયો છે. કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધીએ કેન્દ્ર સરકાર પર આકરા પ્રહાર કરતા સવાલ ઉઠાવ્યો છે કે જ્યારે દેશમાં ચીની એપ્સ અને ઉપકરણો પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે, તો પછી સરકારી ઇમારતોમાં હજુ પણ ચીની CCTV કેમેરા કેમ લાગેલા છે? રાહુલ ગાંધીના મતે, આ માત્ર ટેકનિકલ ખામી નથી, પરંતુ કરોડો ભારતીયોના ડેટા અને દેશની સુરક્ષા સાથે ગંભીર ચેડાં છે.
સંસદમાં પૂછાયેલા સવાલો અને સરકારનું ‘ગોળ-ગોળ’ વલણ
રાહુલ ગાંધીએ તાજેતરમાં સોશિયલ મીડિયા પર એક પોસ્ટ દ્વારા કેન્દ્ર સરકારની નીતિઓ પર આંગળી ચીંધી છે. તેમણે જણાવ્યું કે તેમણે સંસદમાં ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને આઈટી મંત્રાલયને કેટલાક પાયાના સવાલો પૂછ્યા હતા. રાહુલ ગાંધીના સવાલો સ્પષ્ટ હતા:
- સરકારી ઇમારતોમાં લાગેલા કેમેરા કયા દેશોમાંથી આયાત કરવામાં આવ્યા છે?
- તેમાંથી કેટલા કેમેરા સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ પ્રમાણિત (Certified) છે?
- કયા વિદેશી AI (આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ) પ્લેટફોર્મ સરકારી ડેટા પ્રોસેસ કરી રહ્યા છે?
- કયા પ્રતિબંધિત એપ્સ નામો બદલીને હજુ પણ ભારતમાં કાર્યરત છે?
રાહુલ ગાંધીનો આરોપ છે કે સરકારના જવાબમાં આંકડા કે પ્લેટફોર્મના નામ હોવાને બદલે માત્ર લાંબી-લચક વાતો કરવામાં આવી હતી. તેમણે કહ્યું કે, “સરકાર જે પૂછવામાં આવે છે તેનો જવાબ આપવાને બદલે વિષયને ભટકાવવામાં માહિર છે.”
ડેટા ટ્રાન્સફરનું જોખમ: 10 લાખ કેમેરાની સત્યતા
રાહુલ ગાંધીએ સરકારના એક જૂના સ્વીકારનો ઉલ્લેખ કરતા કહ્યું કે, પાંચ વર્ષ પહેલા સરકારે પોતે સ્વીકાર્યું હતું કે ઉપયોગમાં લેવાતા અંદાજે 10 લાખ ચીની કેમેરા ડેટા ટ્રાન્સફરનું જોખમ ઊભું કરે છે. ચીની કંપનીઓ દ્વારા બનાવવામાં આવેલા આ કેમેરામાં ઘણીવાર એવા ‘બેકડોર’ હોય છે જેનો ઉપયોગ જાસૂસી માટે થઈ શકે છે.
રાહુલ ગાંધીએ ગંભીર આરોપ લગાવતા કહ્યું કે, “આ જાણીજોઈને ભારતને અંધારામાં રાખવાનું કાવતરું છે. મોદી સરકાર પોતાની નિષ્ફળતા છુપાવવા માટે વિદેશી દેખરેખની હકીકત છુપાવી રહી છે અને દરેક નાગરિકની સુરક્ષાને જોખમમાં મૂકી રહી છે.”
દિલ્હીમાં એક્શન, પણ સરકારી કચેરીઓનું શું?
આ વિવાદ વચ્ચે દિલ્હી સરકારના પગલાંની પણ ચર્ચા થઈ રહી છે. દિલ્હીના CCTV સર્વેલન્સ નેટવર્કનો અડધાથી વધુ હિસ્સો ચીની બનાવટનો છે. રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાની ચિંતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને, દિલ્હીના જાહેર બાંધકામ વિભાગ (PWD) એ ચીની કંપની Hikvision ના કેમેરાને તબક્કાવાર રીતે હટાવવાનો નિર્ણય લીધો છે.
દિલ્હીમાં અંદાજે 2.7 લાખ કેમેરા લાગેલા છે, જેમાંથી 1.4 લાખ કેમેરા ચીની છે. જોકે, દિલ્હી સરકાર રસ્તાઓ પરથી આ કેમેરા હટાવી રહી છે, પરંતુ રાહુલ ગાંધીનો મુખ્ય સવાલ કેન્દ્ર સરકારની હસ્તકની અત્યંત સંવેદનશીલ સરકારી ઇમારતોની અંદર લાગેલા કેમેરા બાબતે છે. ત્યાં હજુ સુધી કોઈ નક્કર કાર્યવાહી કેમ નથી થઈ, તે એક રહસ્ય છે.
વિદેશી AI પ્લેટફોર્મ્સ પર વધતી નિર્ભરતા
આજના યુગમાં માત્ર કેમેરા જ નહીં, પણ તેમાંથી મળતા ડેટાનું વિશ્લેષણ કઈ રીતે થાય છે તે વધુ મહત્વનું છે. રાહુલ ગાંધીએ ઉઠાવેલો મુદ્દો એ છે કે સરકારી ડેટા પ્રોસેસ કરવા માટે વિદેશી AI પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે. જો આ ડેટા વિદેશી સર્વર પર પ્રોસેસ થતો હોય, તો ભારતની વ્યૂહાત્મક માહિતી (Strategic Information) સુરક્ષિત રહેતી નથી. AI પ્લેટફોર્મ્સ ચહેરા ઓળખવાની ટેકનોલોજી (Facial Recognition) દ્વારા મહત્વની વ્યક્તિઓના લોકેશન અને હિલચાલ પર નજર રાખી શકે છે.
સુરક્ષામાં આટલી ઢીલ કેમ?
ટેકનિકલ નિષ્ણાતોના મતે ચીની કંપનીઓ જેમ કે Hikvision અને Dahua પર અમેરિકા અને અન્ય ઘણા દેશોએ પહેલેથી જ પ્રતિબંધ મૂકી દીધો છે. આ કંપનીઓ સીધી રીતે ચીની સરકાર અને તેની સેના સાથે જોડાયેલી હોવાના પુરાવા મળ્યા છે. ભારતમાં સામાન્ય જનતા માટે ટિકટોક અને અન્ય એપ પર પ્રતિબંધ મૂકીને રાષ્ટ્રવાદનો સંદેશ આપતી સરકાર, પોતાની ઓફિસોમાં ચીની ‘આંખો’ ને કેમ મંજૂરી આપી રહી છે?
