રાજ્યપાલનો ‘ગામડિયા’ અંદાજ! શાળામાં રોકાયા, બાળકો સાથે કર્યો યોગ
સુરત જિલ્લાના બારડોલી તાલુકાના નાનકડા એવા ટીંબરવા ગામે તાજેતરમાં એક અદ્ભુત અને પ્રેરણાદાયી દ્રશ્ય જોવા મળ્યું હતું. ગુજરાતના રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતજીએ સામાન્ય નાગરિકની જેમ ટીંબરવા ગામની પ્રાથમિક શાળાના એક સાધારણ ઓરડામાં રાત્રિ રોકાણ (વિશ્રામ) કર્યું હતું. હોદ્દાની ગરિમા અને ભપકાથી દૂર રહીને ગ્રામીણ સંસ્કૃતિ અને લોકજીવન વચ્ચે સમય વિતાવવાની તેમની આ શૈલીએ ગ્રામજનોના દિલ જીતી લીધા હતા.
રાત્રિનિવાસ બાદ બીજે દિવસે વહેલી સવારે રાજ્યપાલએ શાળાના નાના-મોટા વિદ્યાર્થીઓ, શિક્ષકો, ગામના યુવાનો તેમજ ગ્રામજનો સાથે શાળાના પ્રાંગણમાં શુદ્ધ અને નવચેતનાસભર વાતાવરણ વચ્ચે યોગાભ્યાસ કર્યો હતો. આ પ્રસંગે ગ્રામજનોમાં ભારે ઉત્સાહ જોવા મળ્યો હતો અને એક આદર્શ જીવનશૈલીનો સંદેશો આખા ગામમાં પ્રસરી ગયો હતો.
પ્રાકૃતિક વાતાવરણ વચ્ચે વહેલી સવારે યોગ અને પ્રાણાયામનું સત્ર
વહેલી સવારે યોજાયેલા આ વિશેષ યોગ સત્ર દરમિયાન રાજ્યપાલએ પોતે યોગાસનો અને પ્રાણાયામ કરાવીને ઉપસ્થિત તમામ લોકોને સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે જાગરૂક કર્યા હતા. તેમણે ઉપસ્થિત બાળકોથી લઈને વડીલો સુધીના દરેક વ્યક્તિને સુક્ષ્મ વ્યાયામ કરાવ્યા હતા.
યોગથી થતા શારીરિક અને માનસિક ફાયદાઓ વિશે વિસ્તૃત માહિતી આપતાં રાજ્યપાલએ જણાવ્યું હતું કે, સુક્ષ્મ વ્યાયામથી શરીરના દરેક સાંધા અને સ્નાયુઓ ખુલવા લાગે છે, જેનાથી શરીરમાં લચકતા (Flexibility) વધે છે. નિયમિત યોગ કરવાથી શરીરમાં રક્તસંચાર (Blood Circulation) યોગ્ય રીતે થાય છે, જે અનેક પ્રકારની ગંભીર બીમારીઓ સામે રક્ષણ પૂરું પાડે છે અને આપણી રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારે છે.
જિમની અંગ કસરત વિરુદ્ધ ભારતીય યોગ પરંપરા
દોડધામ અને માનસિક તણાવથી ભરેલી આજની આધુનિક જીવનશૈલી પર પ્રકાશ પાડતા રાજ્યપાલએ ભારતીય ઋષિ-મુનિઓની આ મહાન દેન અંગે ગર્વ વ્યક્ત કર્યો હતો. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે, આજકાલ લોકો શારીરિક તંદુરસ્તી માટે ભારેભરખમ સાધનો અને જીમ (Gym) માં જઈને અંગ કસરત કરવાનો ક્રેઝ ધરાવે છે. પરંતુ જીમની તુલનામાં પ્રાકૃતિક રીતે કરાતો નિયમિત યોગાભ્યાસ સમગ્ર શરીર અને મનને કુદરતી રીતે સ્વસ્થ બનાવે છે.
માનસિક અશાંતિ અને શારીરિક વ્યાધિઓને દૂર કરવા માટે ભારે કસરત કરવા કરતાં દરરોજ નિયમિતપણે યોગ અને પ્રાણાયામ કરવા વધુ ફાયદાકારક છે. તેથી જ દરેક નાગરિકે યોગને કોઈ વિશેષ પ્રસંગ પૂરતો મર્યાદિત ન રાખતા પોતાની રોજિંદી સવારની દિનચર્યાનો એક અવિભાજ્ય ભાગ બનાવવો જોઈએ.
પ્રાણાયામ અને સૂર્ય નમસ્કારનું મહત્વ: એકાગ્રતા અને બુદ્ધિનો વિકાસ
યોગ સત્ર દરમિયાન રાજ્યપાલએ વિવિધ પ્રાણાયામ જેવા કે શીતલી, અનુલોમ-વિલોમ, ભ્રામરી અને ભસ્ત્રિકા પ્રાણાયામનો સાચો અભ્યાસ કરાવ્યો હતો. તેમણે આ પ્રાણાયામોનું મહત્વ સમજાવતા કહ્યું હતું કે:
અનુલોમ-વિલોમ અને ભસ્ત્રિકા: ફેફસાંની કાર્યક્ષમતા વધારે છે અને મનને શાંત રાખે છે.
ભ્રામરી પ્રાણાયામ: માનસિક તણાવ ઘટાડીને એકાગ્રતા (Concentration) અને યાદશક્તિમાં અદ્ભુત વધારો કરે છે.
શીતલી પ્રાણાયામ: શરીરમાં શીતળતા અને મનમાં સકારાત્મક ઉર્જાનો સંચાર કરે છે.
ખાસ કરીને શાળાના વિદ્યાર્થીઓને ઉદ્દેશીને તેમણે જણાવ્યું હતું કે, વિદ્યાર્થીકાળ દરમિયાન પ્રાણાયામ અને સૂર્ય નમસ્કાર કરવાથી બુદ્ધિની તીવ્રતા વધે છે અને અભ્યાસમાં ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં સરળતા રહે છે. રાજ્યપાલએ પોતે બાળકો સાથે લયબદ્ધ રીતે સૂર્ય નમસ્કાર કર્યા હતા અને બાળકોને પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા.
ૐ નો નાદ અને ગાયત્રી મંત્રના સામુહિક જાપ સાથે સત્રની પૂર્ણાહુતિ
યોગાભ્યાસના અંતિમ તબક્કામાં રાજ્યપાલએ ‘ૐ’ (ઓમ) ના પવિત્ર નાદનું મહત્ત્વ ઉપસ્થિત સૌને સમજાવ્યું હતું. તેમણે જણાવ્યું હતું કે ૐ નો ઉચ્ચારણ કરવાથી શરીરમાં ઉત્પન્ન થતી સકારાત્મક વાઇબ્રેશન્સ મન અને આત્માને શાંતિ આપે છે.
ત્યારબાદ શાળાના પ્રાંગણમાં તમામ વિદ્યાર્થીઓ, શિક્ષકો અને ગ્રામજનોએ એકસાથે ગાયત્રી મંત્રનો સામુહિક જાપ કર્યો હતો. પવિત્ર મંત્રોચ્ચાર અને સકારાત્મક ઊર્જા વચ્ચે યોગ સત્રનું સંપન્ન થયું હતું. બારડોલીના ટીંબરવા ગામે રાજ્યપાલનો આ સરળ અને સાદગીપૂર્ણ રાત્રિનિવાસ તેમજ સવારનો યોગાભ્યાસ સમગ્ર વિસ્તારના લોકો માટે લાંબા સમય સુધી યાદગાર અને પ્રેરણાદાયી બની રહેશે.
