સાયબર વોર સામે ભારતનો મોટો ધડાકો: ડેટા લીક અને હેકિંગ રોકવા માટે મલ્ટી-લેયર્ડ સિસ્ટમ તૈયાર!
વર્ષ 2023માં નવી દિલ્હી ખાતે યોજાયેલી G20 સમિટ દરમિયાન ભારતે અત્યાર સુધીના સૌથી મોટા અને ભયાનક સાયબર હુમલાઓમાંથી એકનો સામનો કર્યો હતો. તે સમિટના અનુભવો અને પાઠમાંથી શીખીને, ભારતે પોતાની સાયબર સંરક્ષણ પ્રણાલીને અભૂતપૂર્વ રીતે મજબૂત બનાવી છે. ભારતમાં યોજાનારી 18મી BRICS સમિટ માટે દેશની સુરક્ષા એજન્સીઓ પ્રતિ મિનિટે લાખો સાયબર હુમલાઓને નિષ્ફળ બનાવવા માટે અત્યારથી જ સજ્જ થઈ ગઈ છે.
G20 ના મુખ્ય દિવસે જે પડકાર સામે આવ્યો હતો તે અત્યંત આંચકાજનક હતો. સમિટના દિવસે અધિકૃત G20 વેબસાઇટ પર એક જ મિનિટમાં 16 લાખ (1.6 મિલિયન) સાયબર એટેકના પ્રયાસો થયા હતા. એટલે કે દર સેકન્ડે આશરે 26,000 જેટલા હુમલાઓ ડિજિટલ સ્પેસમાં થઈ રહ્યા હતા. જોકે, ઇન્ડિયન સાયબર ક્રાઇમ કોઓર્ડિનેશન સેન્ટર (I4C), CERT-In અને નેશનલ ઇન્ફોર્મેટિક્સ સેન્ટર (NIC) ના સંયુક્ત પ્રયાસો અને વિશિષ્ટ કોઓર્ડિનેશનના કારણે આ તમામ ટ્રાફિકને સમયસર શોધીને તેને સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ બનાવવામાં આવ્યો હતો.
BRICS સમિટ માટે મલ્ટી-લેયર્ડ અને AI-આધારિત સુરક્ષા માળખું
ભારત પોતાના BRICS પ્રમુખપદ હેઠળ નવી દિલ્હીમાં 18મી BRICS સમિટનું આયોજન કરી રહ્યું છે. આ વૈશ્વિક શિખર સંમેલનમાં સભ્ય દેશોના વડાઓ અને ઉચ્ચ સ્તરીય પ્રતિનિધિઓ ભાગ લેવાના છે. આ સંવેદનશીલ વાતાવરણમાં હેકર્સ અને સાયબર અપરાધીઓ દ્વારા સરકારી વેબસાઇટો, સંચાર પ્રણાલીઓ (Communication Systems) અને સમિટ સાથે જોડાયેલા ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને ખોરવી નાખવાના પ્રયાસો થઈ શકે છે.
આ સ્થિતિને પહોંચી વળવા માટે ભારતે સિંગલ પેરીમીટર સિક્યુરિટીના બદલે ‘મલ્ટી-લેયર્ડ ડિજિટલ શિલ્ડ’ (બહુસ્તરીય સુરક્ષા કવચ) અપનાવ્યું છે. આ સિસ્ટમમાં ટ્રાફિક ફિલ્ટરિંગ, સતત રિયલ-ટાઇમ મોનિટરિંગ, ઓટોમેટેડ થ્રેટ ડિટેક્શન અને ત્વરિત ઘટના પ્રતિભાવ (Incident Response) નો સમાવેશ થાય છે. રાષ્ટ્રીય અને સ્થાનિક સ્તરે વિવિધ ટેકનિકલ નિષ્ણાતોની વિશેષ ટીમો બનાવવામાં આવી છે જે પ્રતિ સેકન્ડ લાખો હુમલાઓ થાય તો પણ તેને તુરંત બ્લોક કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) આધારિત સાયબર હુમલાનો નવો પડકાર
હાલના સમયમાં સાયબર સુરક્ષા એજન્સીઓ માટે સૌથી મોટો પડકાર AI-સંચાલિત (AI-powered) હુમલાઓ બની રહ્યા છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સના ઉપયોગથી હેકર્સ ખૂબ જ ઝડપથી અને મેળ ખાતા ડેટા દ્વારા વેબસાઇટ્સ પર બોગસ ટ્રાફિક મોકલી શકે છે. આવા સમયે સુરક્ષા ટીમો માટે અસલી ગ્રાહકો કે વપરાશકર્તાઓને અટકાવ્યા વિના માત્ર નુકસાનકારક ‘બોટ ટ્રાફિક’ ને અલગ તારવીને બ્લોક કરવાનું કાર્ય ખૂબ જ જટિલ બની જાય છે.
વૈશ્વિક સ્તરે કેટલાક દેશો અને વિદેશી સાયબર જૂથો (State Actors) દ્વારા હાથ મિલાવીને આવા હાઈ-પ્રોફાઈલ કાર્યક્રમોને નિશાન બનાવવામાં આવતા હોય છે. આથી, AI સામે લડવા માટે ભારતે પણ પોતાના ડિજિટલ સંરક્ષણમાં એડવાન્સ AI અને મશીન લર્નિંગ ટૂલ્સનો ઉપયોગ કરવાનું શરૂ કર્યું છે.
ભારતમાં સાયબર હુમલાના આંકડા અને વધતું જોખમ
એથિકલ હેકર અને સાયબર સિક્યુરિટી એસોસિએશનના ડિરેક્ટર જનરલ ખુશહાલ કૌશિકના જણાવ્યા મુજબ, આંકડાઓ દર્શાવે છે કે નીતિ ઘડવૈયાઓ માટે આ વિષય અત્યંત ચિંતાજનક છે. ભારતીય સંસ્થાઓ પર છેલ્લા સમયગાળા દરમિયાન દર અઠવાડિયે સરેરાશ 3,800થી વધુ સાયબર હુમલાઓ થઈ રહ્યા છે, જે વર્ષાનુવર્ષ સતત વધી રહ્યા છે.
આ ઉછાળા પાછળનું મુખ્ય કારણ ઓટોમેટેડ AI-સંચાલિત સ્કેનિંગ અને સિસ્ટમની નબળાઈઓનો દુરુપયોગ છે. ડેટા દર્શાવે છે કે ભારતમાં નોંધાયેલા કાયદાકીય અને કટોકટીના સાયબર ભંગમાંથી ચોથા ભાગથી વધુ હુમલાઓ AI દ્વારા જનરેટ કરવામાં આવ્યા હતા. વધુમાં, ભારતમાં ડેટા ભંગ (Data Breach) નો સરેરાશ ખર્ચ વધીને આશરે ₹26 કરોડની રેકોર્ડ સપાટીએ પહોંચી ગયો છે, જે એક જ વર્ષમાં 18 ટકાનો વધારો દર્શાવે છે.
