ગુજરાત અને AKDN વચ્ચે મોટી ભાગીદારી: જાણો પ્રાકૃતિક ખેતી, મિલેટ્સ અને સોલાર એનર્જી ક્ષેત્રે શું લેવાયા નિર્ણયો.
તાજેતરમાં ગુજરાતના પાટનગર ગાંધીનગર ખાતે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને સકારાત્મક રાજદ્વારી મુલાકાત યોજાઈ હતી. આગા ખાન ડેવલપમેન્ટ નેટવર્ક (AKDN)ના ચેરમેન પ્રિન્સ રહીમ આગા ખાન V અને ગુજરાતના માનનીય મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ વચ્ચે યોજાયેલી આ સૌજન્ય મુલાકાતે રાજ્યના સર્વાંગી અને સસ્ટેનેબલ (ટકાઉ) વિકાસ માટે નવી તકોના દ્વાર ખોલી દીધા છે. આ ઉચ્ચસ્તરીય બેઠકમાં રાજ્યના નીચલા સ્તર (ગ્રાસરૂટ લેવલ) સુધી વિકાસકીય પહેલો પહોંચાડવા અને સમાજના છેવાડાના માનવીને સશક્ત બનાવવા અંગે ફળદાયી ચર્ચાઓ થઈ હતી.
પ્રિન્સ રહીમ આગા ખાન V અને આગા ખાન ડેવલપમેન્ટ નેટવર્કની વૈશ્વિક ભૂમિકા
મહામહિમ પ્રિન્સ રહીમ આગા ખાન V શિયા ઇસ્માઈલી મુસ્લિમોના 50મા વંશપરંપરાગત ઇમામ છે અને તેઓ આગા ખાન ડેવલપમેન્ટ નેટવર્ક (AKDN)ના અધ્યક્ષ તરીકે વૈશ્વિક સ્તરે સેવાઓ આપી રહ્યા છે. વિશ્વભરમાં પર્યાવરણ સંરક્ષણ, ક્લાઈમેટ ચેન્જની ગંભીર અસરોને અટકાવવા, ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ, કૌશલ્ય વિકાસ (સ્કિલ ડેવલપમેન્ટ), ઉદ્યોગસાહસિકતા તથા સંવેદનશીલ સમુદાયોના જીવનધોરણમાં સુધારણા લાવવા માટે તેમનું પ્રદાન અજોડ રહ્યું છે.
ગુજરાત આગમન પર મુખ્યમંત્રીએ તેમનું ઉષ્માભર્યું સ્વાગત કર્યું હતું અને જણાવ્યું હતું કે AKDN ની વિઝનરી પ્રાથમિકતાઓ અને ગુજરાત સરકારની ‘સૌનો સાથ, સૌનો વિકાસ’ની ફિલોસોફી એકબીજા સાથે સંપૂર્ણપણે સુસંગત છે.
જળ સંરક્ષણ અને જનઆંદોલન: સસ્ટેનેબલ ડેવલપમેન્ટનો મુખ્ય સ્તંભ
મુલાકાત દરમિયાન મુખ્યમંત્રીએ જળ સંરક્ષણને ગુજરાતના સર્વાંગી વિકાસનું મહત્વપૂર્ણ પરિમાણ ગણાવ્યું હતું. ગુજરાત જેવા ભૌગોલિક વૈવિધ્ય ધરાવતા રાજ્યમાં જળ સંચય અને ભૂગર્ભ જળ રિચાર્જિંગ કેટલું જરૂરી છે, તેની વિગતો આપતા તેમણે જણાવ્યું કે રાજ્યમાં હાથ ધરાયેલા વિશાળ પાયાના વોટર કન્ઝર્વેશન, રેઇનવોટર હાર્વેસ્ટિંગ અને તળાવો-જળાશયોના પુનઃસજીવનના પ્રયાસો હવે માત્ર એક સરકારી યોજના ન રહેતા ‘જનઆંદોલન’ બની ચૂક્યા છે.
આ ક્ષેત્રે AKDN ના અનુભવ અને ગુજરાત સરકારના વિશાળ માળખા સાથે મળીને ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં પાણીની સુરક્ષા માટે કામ કરવાની ઉત્સુકતા દર્શાવવામાં આવી હતી.
મિલેટ્સ (અન્ન) અને પ્રાકૃતિક ખેતીને પ્રોત્સાહન
આજકાલ જ્યારે સમગ્ર વિશ્વ આરોગ્યપ્રદ આહાર તરફ વળી રહ્યું છે, ત્યારે મિલેટ્સ (મિલેટ અન્ન/ધાન્ય) અને પ્રાકૃતિક ખેતી ક્ષેત્રે ગુજરાતની કામગીરીની વિશેષ સરાહના કરવામાં આવી હતી. મુખ્યમંત્રીએ માહિતી આપી કે રાજ્ય સરકારે ખેડૂતોને મિલેટ્સના વાવેતર, પ્રોસેસિંગ અને વેલ્યુ એડિશન માટે પ્રોત્સાહિત કરવા ‘મિલેટ ડેવલપમેન્ટ સ્કીમ’ અમલમાં મૂકી છે.
પોષણક્ષમ આહાર અને ટકાઉ કૃષિ પદ્ધતિઓના પ્રસાર માટે આગા ખાન ડેવલપમેન્ટ નેટવર્કે પણ ગુજરાતના ખેડૂતો સાથે મળીને પ્રાકૃતિક ખેતી અને મિલેટ ઉત્પાદનના ક્ષેત્રમાં ગ્રાસરૂટ લેવલે સહયોગ કરવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી હતી.
ગ્રીન એનર્જી તરફ મજબૂત કદમ: સોલાર એનર્જી અને સૂર્ય ઘર યોજના
ક્લાઈમેટ ચેન્જના આ યુગમાં પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જા જ ભવિષ્યનો શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે. ગુજરાત સોલાર એનર્જી ક્ષેત્રે દેશભરમાં અગ્રણી સ્થાન ધરાવે છે. આ અંગે વાત કરતા મુખ્યમંત્રીએ જણાવ્યું કે રાજ્યની સોલાર ઇન્સ્ટોલ્ડ કેપેસિટી ૩૪,૮૮૦ મેગાવોટના આંકડા સુધી પહોંચી છે.
આ ઉપરાંત, કેન્દ્ર સરકારની ‘પી.એમ. સૂર્ય ઘરઃ મુફ્ત બીજલી યોજના’ હેઠળ ગુજરાતમાં ૧૦ લાખ ઘરો પર રૂફટોપ સોલાર સિસ્ટમ સ્થાપિત કરવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે, જેમાંથી ૮.૩૯ લાખથી વધુ સિસ્ટમ સફળતાપૂર્વક સ્થાપિત થઈ ચૂકી છે. સોલાર પંપ અને ગ્રામીણ ઉર્જા સશક્તિકરણ ક્ષેત્રે આગા ખાન નેટવર્ક સાથે તકનીકી સહયોગની સંભાવનાઓ અંગે પણ આ મુલાકાતમાં ચર્ચા થઈ હતી.
સહકારથી સમૃદ્ધિ: ગ્રામીણ અર્થતંત્રનું નવું કોર્પોરેટ મોડેલ
ગુજરાત એ સહકારી પ્રવૃત્તિઓની જન્મભૂમિ રહ્યું છે. ‘સહકાર સે સમૃદ્ધિ’ના મંત્ર સાથે રાજ્યમાં ૮૭ હજારથી વધુ સહકારી મંડળીઓ સક્રિય રીતે કાર્ય કરી રહી છે. મુખ્યમંત્રીએ આ અંગે ચર્ચા કરતા સ્પષ્ટ કર્યું કે પ્રાથમિક કૃષિ સહકારી મંડળીઓ (PACS) ના માધ્યમથી સહકારી માળખાને ગ્રામ્ય કક્ષાના છેવાડાના માનવી સુધી પહોંચાડવામાં આવ્યું છે.
રાજ્ય સરકારનો અભિગમ એવો છે કે આ નાના PACS ને ગ્રામ્ય સ્તરે વિવિધ સેવાઓ પૂરી પાડતી ‘નાની કોર્પોરેટ કંપની’ તરીકે વિકસાવવામાં આવે, જેથી ગ્રામીણ અર્થતંત્ર વધુ આત્મનિર્ભર અને મજબૂત બને.
મહિલા સશક્તિકરણ અને સ્વાવલંબન
કોઈપણ સમાજનો સર્વાંગી વિકાસ મહિલાઓના સશક્તિકરણ વિના અધૂરો છે. ગુજરાતમાં મહિલા સ્વાવલંબન ઇકોસિસ્ટમ હેઠળ હજારો મહિલાઓને જાગરૂકતા તેમજ એન્ટરપ્રાઇઝ ડેવલપમેન્ટ ટ્રેનિંગ (ઉદ્યોગસાહસિકતા તાલીમ) આપવામાં આવી રહી છે. આ તાલીમના પરિણામે આજે ગામડાઓ અને નાના શહેરોમાં મહિલાઓ પોતાના માઇક્રો-એન્ટરપ્રાઇઝ (નાના ઉદ્યોગો) સ્થાપીને આર્થિક રીતે પગભર બની રહી છે.
પ્રિન્સ રહીમ આગા ખાને મહિલા સ્વસહાય જૂથો (Self Help Groups) ના વિકાસ અને કૌશલ્ય વર્ધનમાં ગુજરાત સરકાર સાથે મળીને કામ કરવાની મોટી તત્પરતા દર્શાવી હતી.
