શું 2026 પહેલા નિવૃત્ત થયેલા પેન્શનરોનું પેન્શન વધશે? 8th Pay Commission માં લેવાયો આ મહત્વનો નિર્ણય!
આઠમું કેન્દ્રીય પગાર પંચ (8th CPC) હાલમાં તેની સલાહ-સૂચન અને વિચાર-વિમર્શના તબક્કામાં છે. આ તબક્કા દરમિયાન આયોગ દેશભરમાં વિવિધ રાજ્ય મુલાકાતો અને બેઠકો દ્વારા કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોના સંગઠનો, ફેડરેશનો, યુનિયનો તથા અન્ય હિતધારકો સાથે સતત મુલાકાતો કરી રહ્યું છે.
આ આયોગના અધ્યક્ષ સુપ્રીમ કોર્ટના ભૂતપૂર્વ જજ જસ્ટિસ રંજના પ્રકાશ દેસાઈ છે. તેમની સાથે પૂર્વ આઈએએસ અધિકારી પંકાજ જૈન સભ્ય-સચિવ તરીકે અને વડાપ્રધાનની આર્થિક સલાહકાર પરિષદના સભ્ય તથા ફાઇનાન્સના પ્રોફેસર પુલક ઘોષ સભ્ય તરીકે સેવા આપી રહ્યા છે. આ પેનલ મે 2027 સુધીમાં પોતાની સત્તાવાર ભલામણો રજૂ કરે તેવી પૂરી શક્યતા છે.
આઠમા પગાર પંચના નિર્ણયોથી લગભગ 1 કરોડ લાભાર્થીઓ પર સીધી અસર પડશે. જેમાં આશરે 50 લાખ કેન્દ્રીય સરકારી કર્મચારીઓ અને 65 લાખ જેટલા પેન્શનરો (જેમાં સંરક્ષણ અને રેલવેના કર્મચારીઓ અને નિવૃત્ત લોકો પણ સામેલ છે) નો સમાવેશ થાય છે.
પેન્શન સુધારો અને ન્યૂનતમ પેન્શનની મુખ્ય માંગણીઓ
વિવિધ કર્મચારી અને પેન્શનર જૂથોએ પેન્શન સુધારા અંગે આયોગને અનેક મહત્વના સૂચનો સુપ્રત કર્યા છે. જેમાં ‘નેશનલ કાઉન્સિલ – જોઈન્ટ કન્સલ્ટેટિવ મશીનરી’ (NC-JCM), ‘મહારાષ્ટ્ર ઓલ્ડ પેન્શન ઓર્ગેનાઈઝેશન’ અને ‘ઓલ ઈન્ડિયા ડિફેન્સ એમ્પ્લોઈઝ ફેડરેશન’ (AIDEF) જેવા જાણીતા સંગઠનો અગ્રણી છે. આ તમામ સંગઠનોએ પેન્શન માળખામાં વ્યાપક ફેરફારો, સુધારા અને ચૂકવણીમાં સમાનતા લાવીને ન્યાય આપવાની માંગ કરી છે.
આ સિવાય પેન્શનર જૂથોએ ન્યૂનતમ પેન્શન અંગે પણ કેટલીક મહત્વપૂર્ણ માંગણીઓ મૂકી છે, જેમાં મુખ્યત્વે:
ન્યૂનતમ પેન્શન છેલ્લે દોરેલા પગાર (LPD) ના ઓછામાં ઓછા 67% જેટલું કરવામાં આવે, અથવા
સેવાના છેલ્લા 10 મહિના દરમિયાન મેળવેલા સરેરાશ પગારના આધારે પેન્શન નક્કી કરવામાં આવે.
ઉંમર આધારિત પેન્શનમાં વધારો (ઉંમર પ્રમાણે 100% સુધી વૃદ્ધિ)
પેન્શનરો દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલો અન્ય એક મોટો પ્રસ્તાવ ઉંમરના આધારે પેન્શનમાં ક્રમિક વધારો કરવાનો છે. આ સુચન મુજબ 90 વર્ષ કે તેથી વધુ વયના પેન્શનરો માટે ન્યૂનતમ પેન્શન તેમના છેલ્લા દોરેલા પગાર (LPD) ના 100% સુધી વધારવાની માંગ કરવામાં આવી છે. જે જેમ ઉંમર વધે તેમ પેન્શનરોની તબીબી અને અન્ય જરૂરિયાતો વધતી હોય છે, તે વાત ધ્યાનમાં રાખીને રજૂ કરાયો છે.
જોકે, ધ્યાનમાં રાખવા જેવી બાબત એ છે કે આ પ્રસ્તાવ હાલ માત્ર વિચારણા હેઠળ છે અને કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા હજુ સુધી તેને સ્વીકારવામાં કે મંજૂર કરવામાં આવ્યો નથી. આઠમા પગાર પંચની આખરી ભલામણો આનાથી અલગ પણ હોઈ શકે છે.
પરંતુ જો આ વય-આધારિત પેન્શન સિસ્ટમનો સ્વીકાર કરવામાં આવે, તો તે નીચે મુજબ કામ કરી શકે છે:
વય-આધારિત પ્રસ્તાવિત પેન્શન માળખું
80 થી 85 વર્ષની વય: મૂળ પેન્શનમાં 20% વધારો
85 થી 90 વર્ષની વય: મૂળ પેન્શનમાં 30% વધારો
90 થી 95 વર્ષની વય: મૂળ પેન્શનમાં 40% (અથવા LPD ના 100% સુધી) વધારો
95 થી 100 વર્ષની વય: મૂળ પેન્શનમાં 50% વધારો
100 વર્ષ કે તેથી વધુ વય: મૂળ પેન્શનમાં 100% વધારો (મૂળ પેન્શન બમણું)
આખરી ભલામણો ક્યારે આવી શકે?
આયોગે ગત વર્ષે તેના સત્તાવાર ‘ટર્મ્સ ઓફ રેફરન્સ’ (ToR) જાહેર કર્યા હતા. આ એજન્ડામાં 31 ડિસેમ્બર 2025 ના રોજ કે તે પહેલા નિવૃત્ત થયેલા પેન્શનરો અને ફેમિલી પેન્શનરોના પેન્શન સુધારાનો મુદ્દો પણ સામેલ છે.
બીજી તરફ, ‘ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ પર્સનલ એન્ડ ટ્રેનિંગ’ (DoPT) અને ‘રિટાયર્ડ એમ્પ્લોઈઝ વેલ્ફેર એસોસિએશન’ (REWA) એ 1 જાન્યુઆરી 2026 પહેલા નિવૃત્ત થયેલા કેન્દ્રીય કર્મચારીઓના પેન્શન સુધારા માટે સત્તાવાર રજૂઆતો આગળ મોકલી છે. પેન્શનરોમાં એવી ચિંતા હતી કે ToR માં 1 જાન્યુઆરી 2026 પહેલા નિવૃત્ત થયેલા લોકોના પેન્શન સુધારા અંગે સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ નથી.
જોકે, આઠમા પગાર પંચની ચર્ચાઓ અને બેઠકો હજુ ચાલી રહી છે અને હાલમાં આ બાબતો પર કોઈ આખરી નિર્ણય લેવાયો નથી. વધુમાં, એકવાર આયોગ પોતાની ભલામણો રજૂ કરશે તે પછી પણ કેન્દ્ર સરકારે તેને અમલમાં મૂકતા પહેલા મંજૂરી આપવી પડશે.
