અમેરિકાએ તાઇવાનને અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું $11.1 અબજનું હથિયાર પેકેજ આપ્યું; ચીનનો સખત વિરોધ, 7 કંપનીઓ પર પ્રતિબંધ
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વહીવટીતંત્રે તાઇવાન માટે સંભવિત $11.1 અબજ ના હથિયાર પેકેજની જાહેરાત કરી છે. આ તેમના વર્તમાન કાર્યકાળનું બીજું અને આ ટાપુ રાષ્ટ્ર માટે અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું અમેરિકી હથિયાર પેકેજ છે. આ જાહેરાત એવા સમયે કરવામાં આવી છે જ્યારે ચીન તાઇવાન પર પોતાનું સૈન્ય અને રાજદ્વારી દબાણ વધારી રહ્યું છે.
આ વિશાળ પેકેજમાં હાઈ મોબિલિટી આર્ટિલરી રોકેટ સિસ્ટમ (HIMARS), એન્ટી-ટેન્ક મિસાઈલ અને ડ્રોનનો સમાવેશ થાય છે. અમેરિકી ડિફેન્સ સિક્યુરિટી કોઓપરેશન એજન્સી (DSCA) અનુસાર, આ સોદામાં M109A7 હોવિત્ઝર સિસ્ટમ, TOW 2B એન્ટી-ટેન્ક મિસાઈલ, એન્ટી-આર્મર ડ્રોન અને FGM-148 જેવેલિન એન્ટી-ટેન્ક મિસાઈલ સામેલ છે. DSCA એ કોંગ્રેસને જરૂરી પ્રમાણપત્રો સુપરત કર્યા છે, ત્યારબાદ 30 દિવસના ફરજિયાત સમીક્ષા ગાળા પછી વેચાણ પ્રક્રિયા શરૂ થશે.
પેન્ટાગોને જણાવ્યું હતું કે, આ હથિયારોનું વેચાણ તાઇવાનના સશસ્ત્ર દળોના આધુનિકીકરણના પ્રયાસોને સમર્થન આપીને અમેરિકાના રાષ્ટ્રીય, આર્થિક અને સુરક્ષા હિતોને મજબૂત બનાવે છે. તાઇવાનના વિદેશ મંત્રી લિન ચિયા-લંગે વોશિંગ્ટનનો આભાર માનતા કહ્યું કે, આ પ્રસ્તાવિત વેચાણ તાઇવાનની આત્મરક્ષણ ક્ષમતા વધારવા માટેની અમેરિકી પ્રતિબદ્ધતાને દર્શાવે છે.
ચીનનો સખત વિરોધ અને પ્રતિબંધો
ચીન, જે તાઇવાનને પોતાના ક્ષેત્રનો અવિભાજ્ય હિસ્સો માને છે, તેણે અમેરિકી સૈન્ય સહાયનો સખત વિરોધ કર્યો છે. ચીનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તાએ આ પગલા પર ભારે નારાજગી વ્યક્ત કરતા કહ્યું કે, આ વેચાણ “વન-ચાઇના સિદ્ધાંત” અને ચીન-અમેરિકાના ત્રણ સંયુક્ત નિવેદનોનું ગંભીર ઉલ્લંઘન છે. ચીને અમેરિકાને આગ્રહ કર્યો છે કે તે ‘તાઇવાન સ્વતંત્રતા’ના અલગતાવાદી દળોને સૈન્ય સહાય આપી પ્રોત્સાહન આપવાનું બંધ કરે.
જવાબમાં, ચીની સરકારે સાત કંપનીઓ પર પ્રતિબંધ લાદ્યો છે:
- ઇન્સિટુ ઇન્ક.(Insitu Inc.)
- હડસન ટેક્નોલોજીસ કંપની(Hudson Technologies Co.)
- સેરોનિક ટેક્નોલોજીસ, ઇન્ક.(Saronic Technologies, Inc.)
- રેથિયોન કેનેડા(Raytheon Canada)
- રેથિયોન ઓસ્ટ્રેલિયા(Raytheon Australia)
- એરકોમ ઇન્ક.(Aerkomm Inc.)
- ઓશનિયરિંગ ઇન્ટરનેશનલ ઇન્ક.(Oceaneering International Inc.)
મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે આ કંપનીઓની ચીનમાં રહેલી કોઈપણ સંપત્તિ જપ્ત (Freeze) કરવામાં આવશે અને ચીની સંગઠનો કે વ્યક્તિઓને તેમની સાથે વ્યવહાર કરવા પર પ્રતિબંધ રહેશે.
સંદર્ભ અને પૃષ્ઠભૂમિ
આ મોટું પેકેજ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના બીજા વહીવટીતંત્ર હેઠળ આવ્યું છે. ઉલ્લેખનીય છે કે, તાઇવાનના બાકી રહેલા $21.95 અબજના હથિયાર સોદામાંથી લગભગ 72% ($15.70 અબજ) ટ્રમ્પના પ્રથમ કાર્યકાળના છે. નવેમ્બર 2024 માં, તાઇવાનને $436 મિલિયનના 11 HIMARS રોકેટ સિસ્ટમની પ્રથમ ખેપ મળી ચૂકી છે.
વિશ્લેષકોના મતે, રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પનો અભિગમ ‘વ્યૂહાત્મક રીતે અણધાર્યો અને લેણ-દેણ પર આધારિત’ (Strategic unpredictability and transactional) છે. તેઓ ઈચ્છે છે કે સાથી દેશો પોતાની સુરક્ષા માટે વધુ રોકાણ કરે, જેના કારણે તાઇવાન પર સંરક્ષણ બજેટ વધારવાનું દબાણ છે.
આ ઘટનાક્રમ વચ્ચે, ચીનનો CSI ડિફેન્સ ઇન્ડેક્સ 2% થી વધુ વધીને બે મહિનાની ઊંચી સપાટીએ પહોંચ્યો છે, જે રોકાણકારોમાં પ્રાદેશિક ભૌગોલિક-રાજકીય જોખમો વધવાની અપેક્ષા દર્શાવે છે.
