તહેવારોમાં ખાદ્યતેલના ભાવ આસમાને, ડ્યૂટી ઘટાડવા છતાં ગ્રાહકોને કેમ ના મળ્યો લાભ?
તહેવારોની સીઝન શરૂ થતાં જ ઘરોમાં અવનવી વાનગીઓની સુગંધ પ્રસરી જતી હોય છે, પરંતુ આ વખતે રસોડામાંથી આવતી સુગંધ સાથે મોંઘવારીનો તાપ પણ સ્પષ્ટ અનુભવાઈ રહ્યો છે. દશેરા, દિવાળી અને છઠ પૂજા જેવા મોટા તહેવારો નજીક છે અને લોકો પૂરા ઉત્સાહ સાથે તૈયારીઓમાં લાગેલા છે. જોકે, ખાદ્યતેલના આસમાને પહોંચેલા ભાવે સામાન્ય માણસના બજેટનું આખું ગણિત બગાડી નાખ્યું છે.
સરકાર દ્વારા સતત પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા હોવા છતાં તેલના ભાવ ઘટવાનું નામ નથી લઈ રહ્યા, જેના કારણે તહેવારોનો રંગ ફિક્કો પડી રહ્યો છે.
સરકારે ડ્યૂટી ઘટાડી, છતાં ના મળ્યો લાભ
સામાન્ય જનતાને રાહત આપવા માટે કેન્દ્ર સરકારે વીતેલા સપ્ટેમ્બર મહિનામાં ખાદ્યતેલો પરની આયાત જકાત (Import Duty) માં મોટો કાપ મૂક્યો હતો. સરકારે ક્રૂડ પામ ઓઈલ અને ક્રૂડ સોયાબીન ઓઈલ પરની ડ્યૂટી ૧૦ ટકાથી ઘટાડીને સીધી ૫ ટકા કરી દીધી હતી. આ ઉપરાંત, ક્રૂડ સનફ્લાવર ઓઈલ પરની ડ્યૂટી સંપૂર્ણપણે શૂન્ય (Zero) કરી દેવામાં આવી હતી અને રિફાઈન્ડ ઓઈલ પરના ટેક્સ પણ ઘટાડાયા હતા.
સરકારનો સ્પષ્ટ નિર્દેશ હતો કે આ કાપનો પૂરો લાભ સીધો ગ્રાહકો સુધી પહોંચવો જોઈએ જેથી બજારમાં કિંમતો નીચે આવે. પરંતુ આમ છતાં, તહેવારોની આ સીઝનમાં સામાન્ય જનતાને કોઈ રાહત મળતી દેખાતી નથી.
આસમાને પહોંચેલી તેલની કિંમતો (વર્તમાન ભાવ)
બજારમાં હાલ ખાદ્યતેલના ભાવ રેકોર્ડ સપાટીએ પહોંચી ગયા છે, જેનાથી સામાન્ય મધ્યમ વર્ગના પરિવારના ખિસ્સા પર ભારે અસર પડી રહી છે:
મગફળીનું તેલ: ₹૨૩૧ પ્રતિ લીટર
રાઈ (સરસવ)નું તેલ: ₹૨૨૨ પ્રતિ લીટર
સનફ્લાવર ઓઈલ (સૂરજમુખી): ₹૨૧૪ પ્રતિ લીટર
વનસ્પતિ ઘી/તેલ: ₹૧૮૪ પ્રતિ લીટર
સોયાબીન ઓઈલ: ₹૧૮૦ પ્રતિ લીટર
પામ ઓઈલ: ₹૧૬૫ પ્રતિ લીટર
આ ભારેખમ ભાવવધારાને કારણે છેલ્લા એક વર્ષમાં ખાદ્યતેલ લગભગ ૧૫% થી ૨૫% સુધી મોંઘા થઈ ચૂક્યા છે.
કિંમતો કેમ નથી ઘટી રહી? (મુખ્ય કારણો)
આખરે સરકારે ડ્યૂટી ઘટાડી દીધી, છતાં બજારમાં તેલ સસ્તા કેમ ના થયા? તેની પાછળ કેટલાંક મોટાં કારણો જવાબદાર છે:
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેજી: વૈશ્વિક સ્તરે ખાદ્યતેલોના ભાવમાં સતત ભારે તેજી બનેલી છે, જેની અસર ભારતીય બજારો પર પણ પડી રહી છે.
રૂપિયાની નબળાઈ: અમેરિકી ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયો નબળો પડવાને કારણે ભારતનું આયાત (Import) બિલ ઘણું વધી ગયું છે.
વધતો આયાત ખર્ચ: આંકડાઓ અનુસાર, આ વર્ષના શરૂઆતના ૬ મહિનામાં જ ભારતે ખાદ્યતેલની આયાત પર ₹૮૭,૦૦૦ કરોડ ખર્ચવા પડ્યા છે, જ્યારે ગયા વર્ષે આ આંકડો ₹૭૩,૦૦૦ કરોડ હતો.
આગળ શું અપેક્ષા છે?
તહેવારોની આ સીઝનમાં વધેલા ભાવે લોકોને નિરાશ કર્યા છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની સ્થિતિ અને ચલણના દબાણને જોતાં હાલમાં નિષ્ણાતોનું એવું જ માનવું છે કે ગ્રાહકોને તહેવારોની સીઝનમાં તરત જ કોઈ મોટી રાહત મળે તેવી શક્યતા ખૂબ જ ઓછી છે.
