હવે ઘરે જ બનાવો હોટેલ જેવો સુગંધિત સાંભાર મસાલો, જાણી લો વર્ષો જૂની આ પરંપરાગત રેસીપી

ઈડલી-ઢોસાનો સ્વાદ વધારવા ઘરે બનાવો સાંભાર મસાલો, લાંબા સમય સુધી સ્ટોર કરવાની ટિપ્સ

બજારમાં મળતા મસાલાઓમાં ઘણીવાર રંગ અને કૃત્રિમ સુગંધ ભેળવવામાં આવે છે. ઘરે મસાલો બનાવવાનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે તમે તમારી પસંદગી મુજબ તીખાસ અને મસાલાનું સંતુલન નક્કી કરી શકો છો. ચાલો, આ વિસ્તૃત ગાઈડમાં જાણીએ સાંભાર મસાલો બનાવવાની સંપૂર્ણ રીત.

સાંભાર મસાલા માટે જરૂરી સામગ્રી (Ingredients)

એક ઉત્તમ સાંભાર મસાલો બનાવવા માટે મસાલાનું સાચું પ્રમાણ ખૂબ જ જરૂરી છે. નીચે આપેલી સામગ્રીથી તમે અંદાજે 200-250 ગ્રામ મસાલો તૈયાર કરી શકો છો:

• આખા ધાણા: 1 કપ (આ મસાલાનો મુખ્ય આધાર છે)

• સૂકા લાલ મરચાં: 15-20 (તીખાસ માટે) અને 10 (કાશ્મીરી લાલ મરચાં, ઘેરો લાલ રંગ લાવવા માટે)

• ચણાની દાળ: 3 મોટી ચમચી

• અડદની દાળ: 2 મોટી ચમચી

• જીરું: 2 મોટી ચમચી

• આખા કાળા મરી: 1 મોટી ચમચી

• મેથી દાણા: 1 નાની ચમચી (વધારે ન નાખવા, નહીંતર મસાલો કડવો થઈ શકે છે)

• હળદર પાવડર: 1 નાની ચમચી

• હિંગ: અડધી નાની ચમચી

• મીઠો લીમડો (કડિ પત્તા): 20-25 પાન (તાજા અથવા સૂકા)

• ચોખા: 1 મોટી ચમચી (આ મસાલાને ઘટ્ટ બનાવે છે)

બનાવવાની રીત: સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ ગાઈડ

સાંભાર મસાલો બનાવવાની કળા તેને ‘શેકવામાં’ (Roasting) છુપાયેલી છે. જો મસાલા બળી જાય તો સ્વાદ બગડી જાય છે અને જો કાચા રહી જાય તો સુગંધ આવતી નથી.

સ્ટેપ 1: સફાઈ અને તૈયારી

ઉનાળાના વેકેશનમાં 10 મિનિટમાં બનાવો આ ઇન્સ્ટન્ટ મેકરોની, વર્કિંગ પેરેન્ટ્સ માટે અલ્ટીમેટ સરવાઇવલ રેસીપી!

પ્રોટીનથી ભરપૂર: નાસ્તા માટે બેસ્ટ છે પનીર મૂંગ દાળ ચીલા!

સૌ પ્રથમ બધા મસાલા સાફ કરી લો. જોઈ લો કે દાળ કે ધાણામાં કોઈ કાંકરા ન હોય. લીમડાના પાનને ધોઈને બરાબર સૂકવી લો જેથી તેમાં ભેજ ન રહે.

સ્ટેપ 2: દાળ શેકવી

એક જાડા તળિયાવાળી કડાઈ ગરમ કરો. સૌથી પહેલા ચણાની દાળ, અડદની દાળ અને ચોખા નાખો. તેને ધીમા તાપે ત્યાં સુધી શેકો જ્યાં સુધી તેનો રંગ આછો સોનેરી ન થઈ જાય અને તેમાંથી સરસ સુગંધ ન આવવા લાગે. શેકાઈ ગયા પછી તેને એક મોટી પ્લેટમાં કાઢી લો.

સ્ટેપ 3: ધાણા અને મરચાં શેકવા

હવે તે જ કડાઈમાં આખા ધાણા અને સૂકા લાલ મરચાં નાખો. ધાણાને ત્યાં સુધી શેકો જ્યાં સુધી તે થોડા ફૂલી ન જાય. લાલ મરચાંને કડક (ક્રિસ્પી) થાય ત્યાં સુધી શેકો. ધ્યાન રાખવું કે મરચાં બળી ન જાય, નહીંતર મસાલાનો રંગ કાળો પડી જશે. તેને પણ પ્લેટમાં કાઢી લો.

ગરમીમાં ઠંડક આપતી ડેઝર્ટ: શેફ સંજીવ કપૂરની સ્પેશિયલ લીચી ચીઝકેક રેસીપી

આખા ઘરમાં ફેલાઈ જશે સુગંધ! હોટેલ જેવું ક્રીમી મટર પનીર બનાવવા માટે અપનાવો આ કુકિંગ ટિપ્સ

સ્ટેપ 4: જીરું, મેથી અને મરી

હવે જીરું, મેથી દાણા અને કાળા મરીને એકસાથે શેકો. મેથી શેકતી વખતે સાવધાની રાખવી; જેવો તેનો રંગ બદલાય કે તરત જ તેને ગેસ પરથી ઉતારી લો. અંતમાં મીઠો લીમડો નાખો અને તેને ત્યાં સુધી શેકો જ્યાં સુધી તે હાથથી અડતા જ તૂટી ન જાય.

સ્ટેપ 5: ઠંડુ કરવું અને મિશ્રણ કરવું

બધા શેકેલા મસાલાને પ્લેટમાં ફેલાવી દો અને તેને સંપૂર્ણપણે ઠંડા થવા દો. ગરમ મસાલાને ક્યારેય પીસવા જોઈએ નહીં, કારણ કે તેનાથી તેનું કુદરતી તેલ નીકળી જાય છે અને મસાલો ચીકણો થવા લાગે છે. જ્યારે મસાલા ઠંડા થઈ જાય, ત્યારે તેમાં હળદર પાવડર અને હિંગ ઉમેરો.

સ્ટેપ 6: પીસવું (Grinding)

મસાલાને મિક્સર જારમાં નાખો. મિક્સરને સતત ન ચલાવતા, ‘પલ્સ મોડ’ પર ચલાવો (ચાલુ-બંધ કરીને). આનાથી મસાલાનું તાપમાન વધશે નહીં અને તેની કુદરતી સુગંધ જળવાઈ રહેશે. મસાલાને એકદમ ઝીણા ન પીસતા, તેને સહેજ કરકરા (Coarse) રાખવા એ જ પરંપરાગત રીત છે.

સાંભાર મસાલો બનાવવા માટે પ્રો-ટિપ્સ (Pro-Tips)

1. ધીમા તાપનો જાદુ: હંમેશા મસાલાને ધીમા તાપે (Low Flame) જ શેકવા. આનાથી મસાલા અંદર સુધી શેકાય છે.

2. ચોખાનો ઉપયોગ: બહુ ઓછા લોકો જાણે છે કે સાંભાર મસાલામાં થોડા ચોખા શેકીને નાખવાથી સાંભારમાં સારી ઘટ્ટતા આવે છે અને મસાલો લાંબા સમય સુધી બગડતો નથી.

3. રંગ માટે: જો તમારે સાંભારનો રંગ ઘેરો લાલ જોઈતો હોય, તો તીખાસ વગરના ‘કાશ્મીરી’ મરચાંનો ઉપયોગ જરૂર કરો.

4. ભેજથી બચાવ: મસાલા પીસતા પહેલા ખાતરી કરી લો કે જાર સંપૂર્ણપણે કોરો હોય.

મસાલાને સ્ટોર કેવી રીતે કરવો?

ઘરે બનાવેલા મસાલાનું આયુષ્ય તમારા સંગ્રહ કરવાની રીત પર આધાર રાખે છે.

• મસાલા પીસ્યા પછી તેને 15-20 મિનિટ માટે ખુલ્લો રહેવા દો જેથી પીસતી વખતે પેદા થયેલી ગરમી નીકળી જાય.

• તેને હંમેશા કાચની એરટાઈટ બરણી (Glass Airtight Jar) માં ભરીને રાખો.

• મસાલાને સીધા સૂર્યપ્રકાશ અને ભેજથી દૂર રાખો. આ મસાલો 3 થી 4 મહિના સુધી તેની સુગંધ અને સ્વાદ જાળવી રાખે છે.

ઘરે સાંભાર મસાલો બનાવવો ન માત્ર સસ્તો છે, પણ તે તમારા રસોડાને એવી સુગંધથી ભરી દે છે કે જે ભૂખ વધારી દેશે. જ્યારે તમે તમારા હાથે શેકેલા અને પીસેલા મસાલાથી સાંભાર બનાવશો, ત્યારે પરિવારના દરેક સભ્ય આંગળા ચાટતા રહી જશે.

માનશો નહીં, પણ એકવાર ઘરે બનાવેલો સાંભાર મસાલો ચાખ્યા પછી, તમે ક્યારેય બજારના પેકેટ તરફ જોશો નહીં.