ઇઝરાયેલમાં ત્રિશંકુ સંસદથી રાજકીય ભૂકંપ! નેતન્યાહૂ બહુમતીથી દૂર, હવે સરકાર રચવામાં અમેરિકાની ભૂમિકા પર સૌની નજર
ઇઝરાયેલની રાજનીતિમાં ફરી એકવાર મોટો ઉથલપાથલ જોવા મળી રહ્યો છે. દેશની તાજેતરની સામાન્ય ચૂંટણીનાં પરિણામોએ કોઈપણ એક પક્ષને સ્પષ્ટ બહુમતી આપી નથી. વર્તમાન વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂની આગેવાની હેઠળના ગઠબંધનને સત્તામાં વાપસી માટે જરૂરી બેઠકો મળી નથી. બીજી તરફ, વિપક્ષ પણ બહુમતીના આંકડાથી દૂર રહ્યો છે. પરિણામે ઇઝરાયેલમાં ત્રિશંકુ સંસદની સ્થિતિ સર્જાઈ છે. હવે નવી સરકારની રચના માટે રાજકીય પક્ષો વચ્ચે સમીકરણો ગોઠવવાની કવાયત શરૂ થઈ શકે છે.
120 બેઠકોની સંસદમાં બહુમતી માટે 61નો આંકડો જરૂરી
ઇઝરાયેલની સંસદને નેસેટ કહેવામાં આવે છે. તેમાં કુલ 120 બેઠકો છે અને સરકાર બનાવવા માટે ઓછામાં ઓછી 61 બેઠકોનું સમર્થન જરૂરી છે. ચૂંટણીનાં પરિણામો અનુસાર, નેતન્યાહૂના જમણેરી ગઠબંધનને 53 બેઠકો મળી છે. જ્યારે તેમના મુખ્ય હરીફ અને પૂર્વ સૈન્ય પ્રમુખ ગાદી આઇઝનકોટના નેતૃત્વ હેઠળના વિપક્ષી ગઠબંધનને 48 બેઠકો મળી છે.
નેતન્યાહૂની લિકુડ પાર્ટી 27 બેઠકો સાથે સૌથી મોટા પક્ષ તરીકે ઉભરી છે. બીજી તરફ, આઇઝનકોટની યાશર પાર્ટીને 21 બેઠકો મળી છે. સૌથી મહત્ત્વની વાત એ છે કે આરબ પક્ષોના ગઠબંધનને 19 બેઠકો મળી છે. આ બેઠકોના કારણે હવે સરકાર બનાવવાના રાજકીય ગણિતમાં આરબ પક્ષોની ભૂમિકા અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ બની ગઈ છે.
આરબ પક્ષો બન્યા કિંગમેકર
ચૂંટણીનાં પરિણામો બાદ આરબ પક્ષો કિંગમેકરની ભૂમિકામાં આવી ગયા છે. એટલે કે સરકાર બનાવવા માટે જરૂરી સમર્થન મેળવવામાં તેમની ભૂમિકા નિર્ણાયક બની શકે છે. જો વિપક્ષી ગઠબંધનને આરબ પક્ષોનું સમર્થન મળે તો તે બહુમતી સુધી પહોંચી શકે છે. જોકે, ઇઝરાયેલના પરંપરાગત રાજકારણમાં અનેક યહૂદી પક્ષો આરબ પક્ષો સાથે ગઠબંધન કરવાથી દૂર રહેતા આવ્યા છે.
આવી સ્થિતિમાં વિપક્ષ માટે પણ સરકાર બનાવવાનો રસ્તો સરળ નથી. બીજી તરફ, નેતન્યાહૂને પણ સત્તામાં ટકી રહેવા માટે નવા રાજકીય સાથીઓની જરૂર પડી શકે છે.
ચૂંટણીમાં ગેરરીતિના આરોપથી વધ્યો વિવાદ
ચૂંટણીનાં પરિણામો જાહેર થયા બાદ રાજકીય વિવાદ પણ શરૂ થયો છે. નેતન્યાહૂની લિકુડ પાર્ટી તરફથી આરબ પક્ષો અને વિદેશી હસ્તક્ષેપને લઈને આક્ષેપો કરવામાં આવ્યા હતા. જોકે, ચૂંટણી અધિકારીઓએ વ્યવસ્થિત ગેરરીતિના આરોપોને ફગાવ્યા છે. આ મુદ્દે તપાસની ચર્ચા વચ્ચે ચૂંટણીનાં પરિણામો અને નવી સરકારની રચના પર સૌની નજર છે.
અમેરિકાની ભૂમિકા કેમ બની શકે છે મહત્ત્વપૂર્ણ?
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમમાં અમેરિકાની ભૂમિકા પણ ચર્ચામાં છે. ઇઝરાયેલ અને અમેરિકા વચ્ચેના ગાઢ વ્યૂહાત્મક સંબંધોને ધ્યાનમાં રાખતાં રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું વલણ મહત્ત્વપૂર્ણ બની શકે છે. જો નેતન્યાહૂ અને વિપક્ષ વચ્ચે સમજૂતી થાય તો ઇઝરાયેલમાં એક વ્યાપક એકતા સરકાર રચાઈ શકે છે.
જોકે, વ્હાઇટ હાઉસે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ગઠબંધન રચવાની પ્રક્રિયામાં હસ્તક્ષેપ અંગે હજુ કોઈ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી. તેથી અમેરિકાના હાથમાં સીધી સત્તાની ચાવી છે એવું કહેવું યોગ્ય નહીં ગણાય, પરંતુ તેના રાજદ્વારી પ્રભાવને અવગણી શકાય તેમ નથી.
હવે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે નેતન્યાહૂ ફરી સરકાર બનાવવામાં સફળ થશે કે વિપક્ષ કોઈ નવું સમીકરણ રચશે? જો બંને પક્ષો વચ્ચે સમજૂતી નહીં થાય તો ઇઝરાયેલમાં ફરી ચૂંટણી યોજવાની સ્થિતિ પણ ઊભી થઈ શકે છે. આગામી દિવસોમાં થનારી રાજકીય બેઠકો દેશના ભવિષ્યની દિશા નક્કી કરશે.
