જર્મન સબમરીને ડૂબાડ્યું ચાંદીથી ભરેલું જહાજ! 50 વર્ષ પછી દરિયામાંથી નીકળ્યો અબજોનો ખજાનો
અરબ સાગરમાં માઈલો ઊંડે છુપાયેલા એક રહસ્યમય ખજાનાની આ વાર્તા છે. બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન, ૧૯૪૪માં ચાંદીના લાખો સિક્કાઓ લઈને જતું એક વિશાળ વેપારી જહાજ દરિયાના તળિયે ગરકાવ થઈ ગયું હતું. આ સિક્કા કોઈ સામાન્ય ચલણ નહોતા, પરંતુ સૌદી અરેબિયાના તેલ ઉદ્યોગમાં કામ કરતા કર્મચારીઓને પગાર ચૂકવવા માટે ખાસ તૈયાર કરવામાં આવ્યા હતા. આ અકસ્માતના લગભગ પાંચ દાયકા પછી, દરિયાની ઊંડાણમાંથી ૧૭ ટન જેટલું ચાંદી સફળતાપૂર્વક બહાર કાઢવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ એવું માનવામાં આવે છે કે આ ખજાનાનો મોટો ભાગ આજે પણ સમુદ્રના પેટાળમાં જ દટાયેલો છે.
૩૦ લાખ ચાંદીના રિયાલ સાથે જહાજ દરિયામાં ગરકાવ થયું
વર્ષ ૧૯૪૪માં ‘એસ.એસ. જ્હોન બેરી’ (SS John Barry) નામનું એક અમેરિકન લિબર્ટી જહાજ ખાસ સામગ્રી લઈને સૌદી અરેબિયા તરફ જઈ રહ્યું હતું. આ જહાજમાં લાકડાના ૭૫૦ પેટીઓ (બોક્સ) મુકવામાં આવ્યા હતા, જેમાં અંદાજે ૩૦ લાખ ‘સૌદી એક-રિયાલ’ના ચાંદીના સિક્કા ભરવામાં આવ્યા હતા. આ સિક્કાઓ સૌદી સરકારના વિશેષ ઓર્ડર પર અમેરિકાના ફિલાડેલ્ફિયા સ્થિત ટંકશાળમાં ખાસ બનાવવામાં આવ્યા હતા.
એ સમયે સૌદી અરેબિયામાં તેલના કુવાઓ પર કામ કરતા કર્મચારીઓ અને અન્ય મજૂરોને પગાર આપવા માટે રોકડ નાણાંની ભારે અછત હતી. આ જહાજમાં છુપાવેલો ખજાનો એટલો ગુપ્ત રાખવામાં આવ્યો હતો કે જહાજ પરના સામાન્ય ક્રૂ મેમ્બર્સને પણ ખબર નહોતી કે તેઓ લાખો ડોલરની ચાંદી પર સવાર છે.
પરંતુ, રસ્તામાં જ જર્મન સબમરીન ‘U-859’ એ આ જહાજને જોઈ લીધું અને તેના પર ટોર્પિડોથી ઘાતક હુમલો કર્યો. હુમલાના કારણે જહાજ અરબ સાગરમાં ૨,૬૦૦ મીટર (લગભગ ૮,૫૦૦ ફૂટ) થી વધુ ઊંડાઈએ ડૂબી ગયું. સદનસીબે, જહાજના મોટાભાગના કર્મચારીઓને બચાવી લેવાયા હતા, પરંતુ આ કરૂણ દુર્ઘટનામાં બે લોકોએ પોતાના જીવ ગુમાવ્યા હતા.
અડધી સદી પછી દરિયાના પેટાળમાંથી શોધાયું ચાંદી
જે ઊંડાઈએ આ જહાજ ડૂબ્યું હતું, ત્યાં સામાન્ય માનવી કે ડાઇવર્સ માટે પહોંચવું તે સમયે અશક્ય હતું. દાયકાઓ સુધી આ વિશાળ ખજાનો દરિયાના તળિયે અંધારામાં પડ્યો રહ્યો. ૧૯૯૦ના દાયકામાં આધુનિક ટેકનોલોજીનો વિકાસ થયા પછી આ જહાજના અવશેષો સુધી પહોંચવા માટે એક વિશેષ બચાવ અભિયાન (Salvage Expedition) શરૂ કરવામાં આવ્યું.
ઓક્ટોબર ૧૯૯૪માં, ખાસ પ્રકારના ડ્રિલિંગ સાધનો અને રોબોટિક ક્રેનથી સજ્જ એક વહાણને અરબ સાગરમાં એ જગ્યાએ મોકલવામાં આવ્યું જ્યાં જ્હોન બેરી ડૂબ્યું હતું. ૧ માઈલથી વધુ ઊંડા પાણીમાં કામ કરવું અત્યંત જોખમી હતું. નવેમ્બર ૧૯૯૪ના પ્રારંભમાં, બચાવ ટીમને આખરે ડૂબેલા જહાજનો કાટમાળ અને તેમાં રહેલા ચાંદીના સિક્કાઓ જોવામાં સફળતા મળી.
આગામી કલાકો અને દિવસોની સખત મહેનત પછી, સમુદ્રમાંથી લગભગ ૧૩ લાખ સૌદી રિયાલના સિક્કા સફળતાપૂર્વક બહાર કાઢવામાં આવ્યા. બહાર કાઢવામાં આવેલા આ સિક્કાઓનું કુલ વજન આશરે ૧૭ ટન જેટલું થવા જતું હતું.
મોટાભાગનો મૂળ ખજાનો આજે પણ દરિયામાં જ છે
૧૯૯૪નું આ રેસ્ક્યૂ ઓપરેશન ખૂબ સફળ રહ્યું હોવા છતાં, ટેકનિકલ મર્યાદાઓ અને જહાજના ક્ષતિગ્રસ્ત માળખાના કારણે ટીમ જહાજના દરેક ભાગ સુધી પહોંચી શકી નહોતી. આ જ કારણે, મૂળ ૩૦ લાખ સિક્કાઓમાંથી અડધાથી વધુ સિક્કા દરિયાના તળિયે જ રહી ગયા.
આજે પણ, વિશ્વભરના પ્રખ્યાત ઓક્શન હાઉસ (લીલામી ગૃહો) અને કલેક્ટર્સના રેકોર્ડમાં ‘જ્હોન બેરી’ના કીમતી ચાંદીના રિયાલ જોવા મળે છે. સમુદ્રમાંથી શોધાયેલા કેટલાક સિક્કાઓ હરાજીમાં લાખો રૂપિયામાં વેચાયા છે. દુર્ઘટનાના ૮૦થી વધુ વર્ષો પછી પણ આ રહસ્યમય કીમતી સિક્કાઓની વાર્તા લોકોમાં ભારે કૌતુક અને આશ્ચર્ય પેદા કરે છે.
જહાજમાંથી બહાર કઢાયેલું ૧૭ ટન ચાંદી એ માત્ર એક અંશ હતો. આ જ કારણ છે કે જ્હોન બેરીના અકસ્માત સાથે જોડાયેલી વાર્તાઓ આજે પણ જીવંત છે.
શું છે આ જહાજના ખજાનાનું અણઉકેલાયેલું રહસ્ય?
આ કહાણી માત્ર ૩૦ લાખ સિક્કાઓ પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ તેમાં એક મોટો ટ્વિસ્ટ પણ છે. કેટલાક ઐતિહાસિક દસ્તાવેજો અને અહેવાલો એવો દાવો કરે છે કે આ જહાજ પર માત્ર સિક્કા જ નહીં, પરંતુ કરોડ me ડોલરની કિંમતના ‘ચાંદીના બાર’ (Silver Bullion/પાટો) પણ મુકવામાં આવ્યા હતા.
જોકે, ૧૯૯૪માં ગયેલી બચાવ ટુકડીને આવા કોઈ ચાંદીના ચોસલા અથવા બાર મળ્યા નહોતા. જહાજનો કેટલોક ભાગ ક્ષતિગ્રસ્ત હોવાથી અને અંદર પ્રવેશવું અશક્ય હોવાથી, એ સાબિત થઈ શક્યું નથી કે ત્યાં ખરેખર ચાંદીના બાર હતા કે નહીં.
શું જહાજમાં ખરેખર વધુ કિંમતી ચાંદી છુપાયેલી છે? શું ભવિષ્યમાં આ સિક્કાઓ બહાર કાઢવામાં આવશે? આ સવાલોના જવાબ આજે પણ અરબ સાગરના ઊંડા પાણીમાં છુપાયેલા છે. ૧૯૪૪માં ડૂબેલા ૩૦ લાખ સિક્કાઓમાંથી ૧૩ લાખ સિક્કાઓ જ બહાર આવ્યા છે, જ્યારે બાકીનો ખજાનો આજે પણ સમુદ્રના પેટાળમાં કોઈ નવા શોધકની રાહ જોઈ રહ્યો છે.
