પોર્ટોફોલિયોમાં આ ફેરફાર નહીં કરો તો પસ્તાશો! જૂની પદ્ધતિઓ હવે તમને આર્થિક નુકસાન કરાવી શકે છે
રોકાણની દુનિયામાં બદલાવ ક્યારેક ખૂબ જ અસહજ લાગે છે, પરંતુ તેમને નજરઅંદાજ કરવા એ રોકાણકારો માટે મોંઘા પડી શકે છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં રોકાણકારોએ શેરબજારમાં તીવ્ર ઘટાડો, કોમોડિટીના ભાવમાં અચાનક આવેલો ઉછાળો, વ્યાજ દરો અંગેની બદલાતી અપેક્ષાઓ અને વૈશ્વિક ઘટનાઓથી સર્જાયેલી અસ્થિરતાને ખૂબ નજીકથી જોઈ છે. આવા માહોલમાં પરંપરાગત અને સ્થિર ગણાતા પોર્ટફોલિયોની સાચી કસોટી થઈ રહી છે. આજે જરૂરિયાત ભવિષ્યનું ચોક્કસ અનુમાન લગાવવાની નથી, પરંતુ દરેક પ્રકારની બજારની પરિસ્થિતિ માટે તૈયાર રહેવાની છે.
મેનેજમેન્ટના દિગ્ગજ નિષ્ણાત પીટર ડ્રકરે એકવાર કહ્યું હતું કે, “ઉથલપાથલના સમયમાં સૌથી મોટો ખતરો ઉથલપાથલ પોતે નથી, પરંતુ જૂની વિચારસરણી સાથે કામ કરતા રહેવું તે છે.” આ વાત શેરબજાર માટે એકદમ સચોટ છે. આજે એવા પોર્ટફોલિયો ફ્રેમવર્કની જરૂર છે જે બજારના અલગ-અલગ તબક્કાઓ અને બદલાતી આર્થિક સ્થિતિ મુજબ પોતાની જાતને બદલી શકે.
‘સેટ એન્ડ ફોરગેટ’ (Set and Forget) ની જૂની પદ્ધતિથી આગળ વધવું
ઘણા વર્ષોથી એસેટ એલોકેશન (Asset Allocation) ને “સેટ એન્ડ ફોરગેટ” એટલે કે એકવાર રોકાણ કર્યું અને ભૂલી ગયાની માનસિકતા સાથે જોવામાં આવતું હતું. પરંતુ આધુનિક નાણાકીય બજારમાં આ અભિગમ હવે જૂનો થઈ ગયો છે. વોરેન બફેટ જેવા દિગ્ગજ રોકાણકારો પણ સમયની સાથે પોતાની વ્યૂહરચનામાં ફેરફાર કરતા રહે છે. હવે ડાયનેમિક મલ્ટી-એસેટ એલોકેશન વ્યૂહરચના (Dynamic Multi-Asset Allocation Strategy) અપનાવવાનો સમય આવી ગયો છે.
ડાયનેમિક એલોકેશન એ કોઈ જાદુઈ લાકડી નથી, પરંતુ તે એક એવી શિસ્તબદ્ધ રીત છે જે બજારના મૂલ્યાંકન અને આર્થિક સ્થિતિના આધારે ઇક્વિટી, ડેટ (Debt) અને સોનું (Gold) જેવા એસેટ ક્લાસમાં રોકાણનું પ્રમાણ બદલતી રહે છે. જ્યારે બજાર સસ્તું હોય ત્યારે તે ઇક્વિટીમાં રોકાણ વધારે છે અને જ્યારે બજાર મોંઘું થાય ત્યારે તે સુરક્ષિત એસેટ્સ તરફ વળી જાય છે. આ અભિગમ રોકાણકારને બજારની અસ્થિરતાથી બચાવે છે.
ડાયનેમિક મલ્ટી-એસેટ એલોકેશન: જોખમ અને ફાયદા
કોઈપણ રોકાણ વ્યૂહરચનામાં જોખમ અને ફાયદા બંને હોય છે. ડાયનેમિક મલ્ટી-એસેટ એલોકેશનનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે તે રોકાણકારની લાગણીઓને (Emotions) રોકાણ પ્રક્રિયામાંથી બહાર કાઢી નાખે છે. ઘણીવાર રોકાણકારો ડરના માર્યા બજારમાંથી નીકળી જાય છે અથવા લાલચમાં આવીને ટોચ પર ખરીદી કરે છે. ડાયનેમિક ફ્રેમવર્ક આ બંને ભૂલોને રોકે છે.
જોકે, તેનું જોખમ એ છે કે જો બજાર ખૂબ જ ઝડપથી એકતરફી ચાલતું હોય (ખૂબ ઝડપી તેજી કે મંદી), તો આ વ્યૂહરચના ક્યારેક બજારના ઇન્ડેક્સ કરતા થોડું ઓછું વળતર આપી શકે છે. પરંતુ તેનું મુખ્ય લક્ષ્ય માત્ર મહત્તમ વળતર મેળવવાનું નથી, પણ ‘જોખમ-સમાયોજિત વળતર’ (Risk-adjusted Returns) મેળવવાનું છે.
પોર્ટફોલિયોને કેવી રીતે સજ્જ કરવો?
આજની બદલાતી આર્થિક સ્થિતિમાં એક મજબૂત પોર્ટફોલિયો બનાવવા માટે નીચે મુજબના પગલાં લઈ શકાય છે:
-
વિવિધતા (Diversification): માત્ર એક જ એસેટ ક્લાસમાં રોકાણ કરવાને બદલે ઇક્વિટી, ડેટ, સોનું અને કદાચ આંતરરાષ્ટ્રીય માર્કેટમાં રોકાણનું સંતુલન બનાવો.
-
પદ્ધતિસરની સમીક્ષા: દર ૬ મહિને કે ૧ વર્ષે તમારા એસેટ એલોકેશનની સમીક્ષા કરો. જો કોઈ એસેટ ક્લાસ વધી ગયો હોય, તો તેમાંથી નફો વસૂલ કરી બીજા ક્લાસમાં રોકાણ કરો (Rebalancing).
-
શિસ્તબદ્ધ રોકાણ: બજારની આગાહી કરવાને બદલે SIP જેવા માધ્યમોનો ઉપયોગ કરો. ડાયનેમિક ફંડ્સ જે આપમેળે એલોકેશન બદલે છે, તેનો ઉપયોગ કરવો એ સામાન્ય રોકાણકાર માટે સૌથી સરળ રસ્તો છે.
