આમલીની ખાટી-મીઠી ચટણી (સોંઠ) બનાવવાની રીત: બજાર જેવો સ્વાદ હવે ઘરે જ માણો
જો તમને જમવાની સાથે ચટણી ખાવાનો શોખ હોય, તો ઘરે જ ‘સોંઠ’ બનાવીને રાખી લો. બજારમાં મળતા ટોમેટો સોસ કરતાં આમલીની આ ખાટી-મીઠી ચટણી વધુ સ્વાસ્થ્યપ્રદ અને સ્વાદિષ્ટ હોય છે. ઉત્તર ભારતમાં, ખાસ કરીને ઉત્તર પ્રદેશમાં આ ચટણીને ‘સોંઠ’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. દહીંવડા, કચોરી, સમોસા કે ટિક્કી ચાટ – આ ચટણી વગર બધું જ અધૂરું લાગે છે. ચાલો જાણીએ આ મજેદાર ચટણી બનાવવાની ફટાફટ રેસીપી.
સામગ્રીની તૈયારી
સૌ પ્રથમ લગભગ ૨૦૦ ગ્રામ આમલી લો. આમલીને એકવાર સાદા પાણીથી ધોઈ લો અને ત્યારબાદ ૧ કપ ગરમ પાણીમાં પલાળી દો. આમલીને ઓછામાં ઓછા ૪-૫ કલાક અથવા આખી રાત પલાળી રાખવી જોઈએ, જેથી તેનો પલ્પ આસાનીથી નીકળી શકે.
આમલીનો પલ્પ કાઢવાની રીત
પલાળેલી આમલીને હાથની મદદથી બરાબર મસળી લો. હવે એક ગરણીની મદદથી આ પલ્પને ગાળી લો. જે કચરો વધે તેમાં ફરી થોડું પાણી નાખીને મસળો અને ફરીથી ગાળી લો. આમ કરવાથી આમલીનો બધો જ રસ નીકળી જશે. બાકી વધેલા કચરાને તમે તાંબા-પિત્તળના વાસણો સાફ કરવા માટે ઉપયોગમાં લઈ શકો છો.
ચટણી બનાવવાની પ્રક્રિયા
૧. એક પેનમાં આમલીનો પલ્પ લો અને તેને મધ્યમ આંચ પર ઉકળવા દો.
૨. એક ઉભરો આવ્યા પછી, તેમાં સ્વાદ અનુસાર ગોળ અથવા ખાંડ ઉમેરો.
૩. હવે તેમાં સંચળ, સાદું મીઠું, ૧ ચમચી સૂંઠ પાવડર (સૂકું આદુ), લાલ મરચું, કાળા મરીનો પાવડર અને શેકેલા જીરાનો પાવડર ઉમેરીને બરાબર મિક્સ કરો.
૪. ચટણી ઘટ્ટ થાય ત્યાં સુધી તેને સતત હલાવતા રહીને પકાવો.
સોંઠમાં કયા ડ્રાય ફ્રૂટ્સ ઉમેરવા?
સોંઠનો સ્વાદ એકદમ બજાર જેવો લાવવા માટે તેમાં સૂકા મેવા ઉમેરવા ખૂબ જરૂરી છે:
- ચટણી ઉકળતી હોય ત્યારે જ તેમાં ઝીણા સમારેલા ખારેકના ટુકડા, કિસમિસ અને કાજુના ટુકડા ઉમેરી દો.
- આ ઉપરાંત ચારોળી અને તરબૂચના બીજ ઉમેરવાથી ચટણીનો દેખાવ અને સ્વાદ બંને લાજવાબ બનશે.
સ્ટોર કરવાની રીત
તૈયાર થયેલી ચટણીને ઠંડી થવા દો અને ત્યારબાદ તેને કાચની બરણીમાં ભરી લો. જો તમે તેને બહાર રાખશો તો ૧ અઠવાડિયા સુધી સારી રહેશે, પરંતુ જો લાંબો સમય સાચવવી હોય તો તેને ફ્રીજમાં રાખો. ફ્રીજમાં આ ચટણી ૧૫ થી ૨૦ દિવસ સુધી તાજી રહે છે.
કોની સાથે ખાઈ શકાય?
આમલીની સોંઠનો ઉપયોગ તમે નીચેની વાનગીઓ સાથે કરી શકો છો:
- નાસ્તો: દહીંવડા, સમોસા, કચોરી, બ્રેડ પકોડા અને આલૂ ટિક્કી ચાટ.
- ભોજન: ગરમાગરમ પરાઠા, રોટલી કે ભાત સાથે પણ આ ચટણી ખૂબ જ સ્વાદિષ્ટ લાગે છે.
- બાળકો માટે: બાળકોને ફ્રેન્ચ ફ્રાઈસ કે નગેટ્સ સાથે આ ચટણી સોસના વિકલ્પ તરીકે આપી શકાય છે.
